Nederlandse Nobelprijswinnaar Paul Crutzen (87) overleden
In deze foto van 10 december 1995 krijgt professor Paul J. Crutzen (links) de Nobelprijs uit de handen van de Zweedse koning Carl XVI Gustaf, in Zweden. Foto: AP

De Nederlandse Nobelprijswinnaar Paul Crutzen (87) is overleden. Dat heeft zijn familie donderdag tegenover de Nederlandse openbare omroep NOS bevestigd. Hij overleed in Duitsland in het bijzijn van zijn naaste familie.

Crutzen kreeg in 1995 de Nobelprijs voor Scheikunde voor zijn onderzoek naar de afbraak van de ozonlaag door cfk’s. Hij deelde die prijs met de Mexicaan Mario Molina en de Amerikaan Frank Sherwood Rowland. Sommigen noemen de overledene wel eens de ‘ontdekker’ van het gat in de ozonlaag.

De professor werd geboren op 3 december 1933 in Amsterdam. Hij promoveerde in 1973 aan de Universiteit van Stockholm tot doctor in de meteorologie. Later, in het bijzonder in het departement voor atmosferische chemie van het Max Planck Instituut in Mainz, verdiepte hij zich in scheikundige processen die zich in onze atmosfeer afspelen. In het bijzonder concentreerde hij zich op de invloed van stikstofgassen op de ozonlaag.

Crutzen postuleerde dat ook (door menselijke activiteit veroorzaakte) sporengassen reacties kunnen veroorzaken en de ozonlaag kunnen afbreken. In 1974 ontdekten de Mexicaan Mario Molina en de Amerikaan Frank Sherwood Rowland dat dit inderdaad het geval is voor cfk’s.

Toen in 1985 een groot gat in de ozonlaag ontdekt werd, bleken Crutzen en co het bij het rechte eind te hebben.

Het drietal kreeg voor hun onderzoek in 1995 de Nobelprijs voor Scheikunde. Maar misschien nog belangrijker is dat er door het onderzoekswerk van de Nederlander een drastische beperking kwam in de toepassing van CFK’s (toen voornamelijk gebruikt als drijfgassen in spuitbussen en als koelmiddel in koelkasten), waarna een langzaam herstel van de ozonlaag kon intreden.