Een hamerende specht kan brandhout maken van een boomstam. Een Vlaamse bioloog heeft ontdekt hoe hij zijn snavel los krijgt na de impact.

Ook al eens gedacht dat u een mitrailleur hoorde in het bos? Zonder twijfel was er een specht aan het werk. De vogels staan erom bekend dat ze er duchtig op los hameren op boomstammen, kwestie van insecten bloot te leggen om op te eten. Maar hoe komt het dat hun scherpe snavel niet in de bast vast blijft steken, zoals een nagel in een plank?

Bioloog Sam Van Wassenbergh (UAntwerpen) heeft het raadsel ontsluierd. Hij filmde twee zwarte spechten terwijl ze tegen een tempo van drie slagen per seconde loos gingen. Toen hij de video vertraagd afspeelde, zag hij hoe de vogel na de inslag erin slaagt zijn kop lichtjes te draaien en zo de bovenste helft van zijn snavel los te maken, terwijl de onderste helft blijft zitten. ‘Zo ontstaat er dat beetje speling van een millimeter breed. Dat volstaat om de hele snavel los te maken uit het hout’, vertelt Van Wassenbergh. ‘Het is merkwaardig dat die twee helften onafhankelijk van elkaar kunnen bewegen want bij de inslag vormen ze één stevig geheel. Ik had verwacht dat hun snavel een stuk meer rigide zou zijn.’

Van Wassenbergh deed de ontdekking tijdens zijn onderzoek aan het natuurhistorisch museum in Parijs, waar hij drie jaar werkte. Hij deed zijn bevindingen uit de doeken op een virtueel congres vorige week en dat werd opgepikt door Science Magazine. Een artikel erover verschijnt binnenkort in een wetenschappelijk tijdschrift.

De bioloog moest voor zijn observaties naar de dierentuinen van Innsbruck (Oostenrijk) en Goldau (Zwitserland). ‘Het zijn de enige twee Europese zoos met zwarte spechten. Die vogels zijn geliefd bij bezoekers maar niet bij beheerders van dierentuinen. Ze hameren alles kapot (lacht).’