Eerste Belgen krijgen spuitje tegen covid-19
Foto: Photo News

Amper een jaar nadat de eerste berichten over het coronavirus waren opgedoken, krijgen maandag de eerste mensen in België het coronavaccin van Pfizer/BioNTech toegediend. Het gaat om bewoners van drie woonzorgcentra in België.

De eerste gelukkige in Vlaanderen wordt Jos Hermans, een 96-jarige bewoner van het woonzorgcentrum Sint-Pieters in Puurs. Afgelopen weekend zijn al verschillende EU-landen gestart met hun vaccinatiecampagnes, met de vaccins die uit Puurs werden vervoerd.

De eerste coronavaccins in België gaan naar woonzorgcentrum Sint-Pieters in Puurs-Sint-Amands, Notre Dame de Stockel in Sint-Pieters-Woluwe en La Bonne Maison de Bouzanton in Bergen. De eerste spuitjes worden toegediend om 11 uur. Het gaat om de enige woonzorgcentra waarvan tot nog toe bevestigd is dat er dit jaar nog gevaccineerd wordt.

Het vaccin van Pfizer/BioNTech vereist twee inspuitingen om effectief te zijn tegen het coronavirus. Dat tweede ‘shot’ wordt gezet na 21 dagen, met inbegrip van een afwijking van drie dagen eerder of later. ‘Indien de vaccinatie dient uitgesteld te worden, door bijvoorbeeld hoge koorts, dan wordt de vaccinatie toegediend zo snel mogelijk na de genezing. Dan kan de termijn van 21 dagen overschreden worden’, zei vaccinoloog Pierre Van Damme zaterdag in een briefing.

Een eerste lading van 9.750 vaccins kwam zaterdagochtend aan in de hub in het UZ Leuven. Zondag werden ze ontdooid, zodat maandag de vaccinatie kan starten. Ongeveer 500 van de vaccins die zaterdag zijn geleverd, zijn voorbehouden voor de drie woonzorgcentra.

De vaccinaties van maandag vormen de symbolische aftrap van de vaccinatiecampagne. Normaal start vanaf 5 januari de echte vaccinatiestrategie. Tegen eind februari hoopt de taskforce operationalisering van de vaccinatiestrategie rond te zijn in de woonzorgcentra, wat betekent dat vanaf maart het ziekenhuispersoneel en het personeel in de eerstelijnszorg aan de beurt is. Die fase omvat ook de tehuizen voor mensen met een beperking.

Een jaar later

De eerste vaccinaties volgen amper een jaar nadat de eerste mediaberichten over een ‘mysterieuze longziekte’ in China waren verschenen, eind december 2019. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) maakte op 9 januari 2020 bekend dat de longziekte veroorzaakt wordt door een nieuwe variant van het coronavirus. Dat virus kreeg later de aanduiding sars-CoV-2, de ziekte werd covid-19 gedoopt.

Het virus greep snel om zich heen. De eerste besmetting buiten China werd bevestigd op 13 januari in Thailand. Snel daarna volgden ook besmettingen in Japan en Zuid-Korea. De eerste infectie in de VS werd op 21 januari vastgesteld. Twee dagen later ging Wuhan, de Chinese stad waar de epidemie begon, in lockdown.

In België werd de eerste besmetting bevestigd op 3 februari. Het ging om een man die tot een groep uit Wuhan gerepatrieerde Belgen behoorde. Op 29 februari werd bekend dat een tweede Belg positief was getest, na een zakenreis in Noord-Frankrijk. Op 10 maart viel in ons land ook een eerste dode door covid-19, een negentigjarige vrouw in een rusthuis in Brussel. Diezelfde dag kondigde een eerste Nationale Veiligheidsraad maatregelen aan om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Twee dagen later werd onder meer beslist om de lessen op te schorten en de horeca te sluiten. Vanaf 18 maart ging ons land dan een eerste keer in lockdown, waarbij alle niet-essentiële winkels dicht gingen en de bevolking zo veel mogelijk moest thuisblijven.

Volgens de cijfers van gezondheidsinstituut Sciensano van zondag zijn in België al 638.030 mensen besmet geraakt met het virus. Ook kwamen al 19.158 mensen om het leven door de gevolgen van covid-19.

Record

Dat het vaccin er nu al is, breekt records. Nooit eerder werd op zo’n grote schaal en met zo’n snelheid een vaccin ontwikkeld. De druk is dan ook enorm. Door de wereldwijde impact van het nieuwe coronavirus kwam een nooit geziene mobilisatie op gang van wetenschappers, farmabedrijven én overheden. Het doel: zo snel mogelijk terugkeren naar een normaal leven. Daardoor duurde de ontwikkeling van een coronavaccin veel minder lang dan de gewoonlijke zeven tot tien jaar.

Wereldwijd zijn er meer dan 280 vaccins tegen covid-19 in ontwikkeling, waarvan er 63 klinische testen doorlopen, blijkt uit het jongste overzicht van de London School of Hygiene & Tropical Medicine. Die kandidaat-vaccins zullen niet allemaal de eindmeet halen, wat normaal is.

De ontwikkeling van een vaccin doorloopt verschillende fasen, waarbij de eerste testen op dieren worden uitgevoerd (preklinische fase), gevolgd door eerst kleinschalige en later grootschalige proeven op mensen.

Noodprocedures

Voor het vaccin tegen covid-19 liep het onderzoek een pak sneller, doordat verschillende stappen tegelijk genomen konden worden. Daarnaast zetten ook de overheden snel het licht op groen, soms met noodprocedures, zoals in de VS. Het vaccin van Pfizer/BioNTech kreeg net voor Kerstmis de goedkeuring van het Europese Geneesmiddelenbureau, terwijl Moderna verwacht dat zijn vaccin midden januari groen licht zal krijgen in Europa.

Daarmee is de uitdaging echter nog niet ten einde. Zo moeten de farmabedrijven er na de goedkeuring nog in slagen om de vaccins op massale schaal te produceren, waarna die verdeeld en toegediend moeten worden aan grote delen van de wereldbevolking, een nooit geziene logistieke operatie. Bovendien blijven er nog heel wat vragen over, zegt de London School of Hygiene & Tropical Medicine, zoals over de duurtijd van de bescherming. Het instituut waarschuwt dat er streng zal moeten worden toegezien op de veiligheid en effectiviteit van de vaccins.

Vijf vaccins voor België

Ons land heeft al bestellingen geplaatst voor vijf (kandidaat-)vaccins: die van Pfizer/BioNTech (5 miljoen dosissen), Moderna (2 miljoen), AstraZeneca (7,5 miljoen), Johnson & Johnson (Janssen) (5 miljoen) en CureVac (2,9 miljoen). Als ze allemaal een marktvergunning krijgen, zou dit moeten volstaan om alle Belgen in te enten, wetende dat van de meeste vaccins twee spuitjes nodig zijn. Over de timing bestaat echter nog onduidelijkheid. Voor groepsimmuniteit moet 60 tot 70 procent van de bevolking worden gevaccineerd.

U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig