camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

7 vragen mutaties coronavirus

In drie maanden tijd werd de Engelse variant de dominante

Wat weten we over de Engelse variant van het coronavirus, die volgens Britse virologen 70 procent besmettelijker zou zijn dan zijn Europese tegenhanger?

dinsdag 22 december 2020 om 3.25 uur

DS fotomontage

1 Hoe kon de Engelse variant ­ontstaan?

De Engelse variant van het corona­virus ontstond door spontane mutatie, een natuurlijk proces dat de genetische ‘handleiding’ voor de bouw van virussen zoals het coronavirus voortdurend lichtjes herschrijft. Die handleiding wordt ‘overgeschreven’ telkens wanneer het coronavirus zich in de luchtwegcellen van geïnfecteerde mensen vermenigvuldigt. Dat overschrijven gaat niet altijd even goed: er kunnen tikfouten insluipen, die bij de volgende virusvermenigvuldiging op hun beurt worden overgetikt. Dat noemen biologen mutaties.

Meestal gaat het virus er met zo’n mutatie niet op vooruit, maar heel soms is het resultaat superieur. De verbeterde hand­leiding kan er dan bijvoorbeeld toe leiden dat een virusvariant zich makkelijker verspreidt, omdat hij mensen makkelijker weet aan te steken. Vermoedelijk is dat het geval bij de Engelse variant.

2Om welke mutaties gaat het?

In de Engelse virusvariant hebben zich liefst zeventien mutaties opgestapeld. Zoveel mutaties zijn nooit eerder tegelijk gezien bij een variant van het sars-CoV-2-virus, dat covid-19 veroorzaakt. Reden tot bezorgdheid is dat negen van die zeventien mutaties de handleiding wijzigen voor de bouw van de krooneiwitten van het coronavirus (de uitsteeksels op zijn oppervlak).

In de Engelse virusvariant hebben zich liefst zeventien mutaties opgestapeld. Zo veel gelijktijdige mutaties zijn nooit eerder gezien

Die krooneiwitten gebruikt het virus namelijk om de cellen van onze lucht­wegen te enteren ­­– om ons te besmetten dus. De meeste van die krooneiwit-mutaties waren apart al van andere varianten van het coronavirus bekend (er zijn inmiddels ruim vierduizend varianten van het oorspronkelijke Wuhan-virus in kaart gebracht). Nieuw is dat ze nu allemaal tegelijk bij eenzelfde virusvariant voorkomen. Het gaat om mutaties die aminozuren (bouwstenen van het krooneiwit) uit het bouwplan doen schrappen, of ze door ­elkaar halen. Bijzonder verdacht is een mutatie die in biochemisch steno N501Y heet, en die in het krooneiwit het aminozuur ­tyrosine monteert, in plaats van het originele asparagine. Die aminozuurwissel bezorgt het virus een betere ‘grip’ tijdens zijn pogingen om onze cellen te kapen.

3 Waar en wanneer is de Engelse ­variant ontstaan?

Vermoed wordt dat de zeventien ­Engelse mutaties zich in het virus hebben opgehoopt tijdens zijn verblijf in het ­lichaam van een patiënt met een immuunstoornis, die een abnormaal lange, chronische covid-infectie doormaakte. Die langdurige infectie gaf het virus de kans om bij het telkens weer overtikken van zijn handleiding fout op fout te stapelen, met de ­Engelse variant als resultaat.

Wanneer de variant ontstond, is niet ­bekend. Wel weten we dat het drie maanden heeft geduurd vooraleer hij in het zuiden van het Verenigd Koninkrijk de andere varianten had verdrongen.

4 Is het zeker dat de Engelse variant besmettelijker is dan andere virusvarianten? Of kan superverspreiding een alternatieve verklaring voor zijn dominantie zijn?

De veronderstelde hogere besmettelijkheid van de Engelse variant is een hypothese, gebaseerd op wiskundige modellen. Om helemaal zeker te zijn dat hij niet op het voorplan is gekomen door superverspreiding, moeten we wachten op de uitkomst van vergelijkende laboratorium­experimenten waarbij menselijke kweekcellen en proefdieren enerzijds worden besmet met klassieke virusvarianten en anderzijds met de Engelse variant. Volgens Kristian Andersen, immunoloog bij het Californische bedrijf Scripps Research, zal het enkele weken tot maanden duren om dergelijke experimenten op te zetten en af te ronden. ‘Tot dan heeft speculeren, ook over de gevolgen voor de ernst van een ­covid-infectie of de bescherming door vaccins, geen zin’, zegt hij op Twitter. ‘Maar de gegevens die we hebben, wijzen wel heel erg in de richting van een verhoogde besmettelijkheid.’

5Heeft de Engelse variant al definitief voet aan wal gezet in België of valt hij nog uit te roeien?

Er zijn in ons land pas vier gevallen van de Engelse variant ontdekt. Die behoorden vermoedelijk tot een familiecluster die waarschijnlijk geen buitenstaanders heeft besmet. Dat leidt Piet Maes, viroloog aan het Rega-Instituut van de KU Leuven, af uit in zijn lab uitgevoerde genoomanalyses op sars-CoV-2-stalen die bij Belgische pa­tiënten werden afgenomen. ‘Vier personen met de Engelse variant zijn eind november in ons lab opgespoord. We vermoeden dat het om een familiecluster gaat, al hebben we daarover geen uitsluitsel. Maar de postcode en de leeftijd van de personen wijzen in die richting.’ Uit de betroffen gemeente zijn later geen verdere positieve sars-CoV-2-stalen ontvangen. ‘Dat stelt ons toch wel gerust dat de Engelse variant zich lokaal niet verder heeft verspreid.’

Maes nuanceert tegelijkertijd, omdat hij slechts kan afgaan op een kleine steekproef. ‘De kans bestaat dat de Engelse variant in België wél de ronde doet en we het niet weten. Tegelijk: in Londen is al 70 procent van de recente gevallen te wijten aan de nieuwe variant. Als die variant ook bij ons al wijdverspreid zou zijn, hadden we dat wel opgepikt.’

Ook Tom Wenseleers, biostatisticus aan de KU Leuven, sluit niet uit dat de Engelse variant al op ons grondgebied circuleert. ‘En in het andere geval zal het moeilijk te vermijden zijn dat hij alsnog ons land binnenkomt. Maar een tijdlang de grenzen sluiten met het Verenigd Koninkrijk zal ons wel wat meer tijd kopen.’

6 Kan de Engelse variant verantwoordelijk zijn voor de heropflakkering van de tweede golf in ons land?

Neen, schat Tom Wenseleers. ‘Het lijkt waarschijnlijker dat de recente stijging of stagnering van de cijfers te maken heeft met coronamoeheid en met een verhoogde mobiliteit. Gegevens van Google Mobility en workplace mobility suggereren lage niveaus van telewerken’.

7 Zijn er nog andere virusvarianten om ons zorgen over te maken?

In Zuid-Afrika is in oktober eveneens een virusvariant opgedoken die zich sneller lijkt te verspreiden dan andere varianten en die deze laatste lijkt te verdringen. Ook deze variant heeft meerdere mutaties in de handleiding voor de bouw van het kroon­eiwit zitten, waaronder de N501Y-mutatie die ook bij de Engelse variant voorkomt en die het enteren van luchtwegcellen vergemakkelijkt. De Zuid-Afrikaanse en Engelse variant zijn niet met elkaar verwant, wat ­erop wijst dat het coronavirus er zowel in ­Engeland als in Zuid-Afrika in geslaagd is om een betere enterhaak uit te vinden. Dat geeft aan dat zoiets nogmaals kan gebeuren, op andere plekken in de wereld.

Binnenland
  1. Is Navalni de man die Poetin van zijn troon duwt?
  2. AstraZeneca-productiesite in Wallonië geïnspecteerd op vraag van Europese Commissie
  3. Coronablog | Viroloog Marc Van Ranst sluit strengere maatregelen niet uit
  4. Tegen 2023 geen paarden of pony’s meer op kermissen
  5. Beveren werkt aan oplossing voor dakloos koppel dat kampeerde in tuin OCMW
  6. Brusselaars kunnen kiezen tussen elf vrouwen voor nieuwe naam Leopold II-tunnel
  7. Regenboognetwerk CD&V betreurt verzoening tussen Puurs-Sint-Amands en ‘lgbt-vrije’ zusterstad
  8. Moskee in Houthalen-Helchteren dreigt erkenning te verliezen na homofobe uitspraken
  9. Parket in beroep tegen vrijlating Stéphane Moreau
  10. Onderwijsminister Ben Weyts: ‘Parlement moet beslissen of scholen moeten sluiten’
  11. Onderzoek naar dodelijke fles wijn in Puurs stopgezet
  12. Vader doodt dochter en berooft zichzelf van het leven: ‘Moeder vreesde eerder al dat hij het kind iets zou aandoen’
  13. OPROEP. Leeft u zonder een eigen auto?
  14. Ouders opgepakte jongeren bereiden gezamenlijke klacht voor
  15. Wanneer mag ik nog op reis en hoe werkt de ‘verklaring op eer’? Alles wat u moet weten over het reisverbod
  16. Verlinden: ‘We verbieden de reizen die gemist kunnen worden’
  17. Bewolkt maar overwegend droog
  18. Dit verandert in februari: tariefverhogingen openbaar vervoer, één ticket voor Brussel en meer GAS-boetes mogelijk
  19. Ceo AstraZeneca: ‘AstraZeneca neemt geen vaccins van Europeanen af om ze elders te verkopen’
  20. Foto Cartoon van de dag - januari 2021
Buitenland
  1. Conflict AstraZeneca drijft spanning tussen EU en Londen op
  2. Opnieuw protest in Polen: omstreden abortusverbod bijna van kracht
  3. VS waarschuwt voor verhoogde dreiging binnenlands terrorisme
  4. Canadese miljonair doet zich voor als motelmedewerker en krijgt vaccin bedoeld voor inheemse bevolking
  5. China beloont inwoners als ze tijdens Chinees Nieuwjaar thuisblijven: ‘Tijdelijk afscheid voor een betere hereniging’
  6. Verenigd Koninkrijk sluit scholen, pubs en restaurants zeker tot 8 maart
  7. Video Liefde staat centraal in nieuwe haute-couturecollectie Chanel
  8. Ook in Nederland wordt ‘homogenezingstherapie’ strafbaar
  9. Wordt vrouw achter Franse #MeToo ook in beroep schuldig bevonden aan laster?
  10. EU en AstraZeneca op ramkoers: ‘Er was geen verbintenis met Europa’
  11. Video Crowdfunding voor vernielde winkel in Den Bosch levert 100.000 euro op
  12. Video Kalfje van bedreigde giraffensoort geboren in safaripark Beekse Bergen
  13. Verenigd Koninkrijk wil hotelquarantaine voor reizigers
  14. Blog VS | Biden telefoneert met Poetin
  15. Grote meerderheid van Republikeinen in Senaat acht impeachment Trump ongrondwettelijk
  16. FBI heeft meer dan 400 verdachten in vizier voor bestorming Capitool
  17. Ruim negenhonderd klachten tegen Wit-Russische ordediensten, geen enkele klacht onderzocht
  18. Opnieuw vrij rustig in Nederland, maar lokale politie wil Belgische hulp bij nieuwe rellen

De podcasts van De Standaard