‘De virusremmers hadden al op de schappen kunnen liggen, als we de boodschappen over de dreiging van een coronapandemie serieus hadden genomen.’ Dat heeft professor Steven Van Gucht zaterdag gezegd tijdens het Coronadebat 2.0 van het symposium ‘Medische Wereld’ en Kanaal Z.

Volgens Van Gucht hadden we al klaar kunnen zijn om het coronavirus aan te pakken, als we hadden gereageerd op de waarschuwingen. ‘In 2015 is in Nature (gezaghebbend wetenschappelijk tijdschrift, red.) al een paper verschenen over Sars-achtige virussen bij vleermuizen. Die zei: de kans is reëel dat die gaan overspringen op de mens en een pandemie veroorzaken. Daar werd niks mee gedaan. Op dat moment hadden we al virusremmers kunnen ontwikkelen, pilletjes die je inneemt vanaf het moment dat je je ziek voelt. Dan was je misschien nooit in het ziekenhuis beland. Die zaken hadden al op de schappen kunnen liggen, hadden we die boodschappen serieus genomen.’

Het gaat ook om een gebrek aan geld, erkent Van Gucht. ‘Ik vraag elk jaar budgetten aan voor verschillende projecten. Maar voor één op de tien krijgen we geld, en dan meestal maar de helft van wat we gevraagd hebben. Dat is de realiteit. En een vaccin kan je wat voorbereiden, maar moet je altijd nog wat aanpassen in functie van het virus. Maar je kunt wel al algemene virusremmers maken die tegen alle coronavirussen werken, of tegen alle influenzavirussen. Die dingen kan je hebben klaarliggen. Maar dat vraagt dus investeringen.’

‘We zijn in het Westen zeer gemakzuchtig geworden’

Van Gucht dringt dan ook aan op meer preventie in ons gezondheidsbeleid, met name als het gaat over infectieziekten. ‘We zijn in het Westen zeer gemakzuchtig geworden als het gaat over infectieziekten. Ik heb ook in mijn instituut gemerkt dat er al jaren een tendens was om minder te investeren in infectieziekten. We investeerden meer en meer in ‘lifestyle diseases’, zoals chronische ziekten, hart- en vaatziekten, kankeronderzoek. Terecht, want dat waren de grootste doodsoorzaken.’

Infectieziekten leken dan ook verleden tijd. ‘Dat kon ons niet meer overkomen, dachten ze. Dat is iets voor Haïti, met cholera, en West-Afrika, met ebola. Maar bij ons is dat honderd jaar geleden. Dat was de algemene tendens.’

Waarschuwingen

Volgens Van Gucht waarschuwden virologen nochtans wel degelijk lange tijd dat een pandemie elk jaar kan voorkomen. ‘In 2009 hebben we de Mexicaanse griep gehad. Maar die bleek dan heel mild te zijn, en dat heeft ons opnieuw wat gemakzuchtiger en hoogmoediger gemaakt. “We hebben een goed gezondheidssysteem, de mensen zijn goed doorvoed: dat kan ons niet meer raken, dat is iets van de derde wereld”, klonk het.’

Maar nu hebben we aan den lijve ondervonden dat dat niet klopt, aldus Van Gucht. ‘Het kan ons wel degelijk overkomen. We zullen onze houding moeten herzien. We zullen veel meer moeten investeren in onze defensie in vredestijd. Dat doe je niet in oorlogstijd, dat is te laat.’

U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig