Leerlingen uit vierde leerjaar scoren slechter op wetenschappen en wiskunde
Foto: Unsplash

Volgens internationaal onderzoek is het niveau van Vlaamse leerlingen voor wiskunde en wetenschappen gezakt tot de middenmoot. Leerlingen uit het vierde leerjaar scoren slechter dan vier jaar eerder. ‘De lat moet dringend hoger’, zegt onderwijsminister Ben Weyts (N-VA).

Het gaat niet goed met de wiskunde en wetenschappen van onze tienjarige scholieren. In vier jaar tijd scoren Vlaamse leerlingen uit het vierde leerjaar significant slechter voor wiskunde- en wetenschapsvakken. In een internationale ranglijst met 58 landen of regio’s zakt Vlaanderen weg naar plaats 17 (wiskunde) en 35 (wetenschappen). In 2015 was dat nog plaats 11 en 31 op bijna vijftig landen.

Dat blijkt uit de Trends in Mathematics and Science Study (TIMSS). De studie toetst elke vier jaar de kennis van wiskunde en wetenschappen bij tienjarigen in het vierde leerjaar. In 2019 werden de toetsen afgenomen bij 4.665 leerlingen in 147 Vlaamse scholen. Na het Pisa-onderzoek wijst ook dit vergelijkend onderwijsonderzoek op een dalende trend in het prestatieniveau van Vlaamse leerlingen.

Kwetsbare leerlingen gaan achteruit

Voor wiskunde scoorden Vlaamse leerlingen gemiddeld 532 op 1000. Dat zijn 14 punten minder dan in 2015. Vooral voor meten en geometrische vormen gaan de scores erop achteruit. Ook voor wetenschappelijke vakken als biologie, natuurkunde en aardrijkskunde gaat Vlaanderen er significant op achteruit. Met gemiddeld 501 op 1000 zakken Vlaamse scholieren elf punten tegenover vier jaar eerder. Voor wetenschappen baren vooral de scores voor aardrijkskunde en natuurkunde zorgen.

Bij wiskunde daalt de score van de leerlingen voor ‘kennen’ en ‘toepassen’. Voor wetenschappen gaat ‘toepassen’ en ‘redeneren’ erop achteruit. De problematiek voor wiskunde en wetenschappen ligt dus anders.

De sterke leerlingen blijven volgens de ranking ter plaatse trappelen, terwijl de zwakkere leerlingen achteruitgaan. Slechts 8 procent van onze tienjarigen haalt het hoogste niveau voor wiskunde. De sociaaleconomische achtergrond en de mate waarin de leerling thuis Nederlands praat hangen samen met lagere prestaties.

‘De kloof tussen sterke en zwakkere leerlingen blijft relatief klein in vergelijking met andere landen’, zegt onderzoekscoördinator Jerich Faddar (UAntwerpen). ‘Toch wordt die kloof groter. Als we dan ook kijken naar de samenhang tussen socioeconomische achtergrond en mindere prestaties, lijkt de sociale ongelijkheid in het onderwijs toe te nemen.’

‘Terug naar de basis’

Vlaams minister van onderwijs Ben Weyts (N-VA) reageert dinsdagochtend pessimistisch. ‘Dit is niet goed. Ik wil de resultaten niet relativeren of minimaliseren. Vooral de meest kwetsbare leerlingen zijn de dupe. Kinderen uit sociaal kwetsbare milieus scoren duidelijk slechter. En dan is de impact van corona nog niet in rekening gebracht.’

Het sterkt Weyts in zijn beleid om enkele hervormingen door te voeren. ‘Het gaat in de eerste plaats om een taalscreening in de derde kleuterklas om taalachterstand snel te detecteren. TIMSS bevestigt wat ook al uit Pisa bleek: achtergrondkenmerken zoals de thuistaal spelen een grote rol in de onderwijsprestaties van leerlingen. Nederlands vormt de basis voor alle andere vakken.’

‘We moeten terug naar de basis en werken aan het taalniveau’, zegt Weyts nog. ‘Ook de eindtermen voor het basisonderwijs moeten we aanscherpen, met meer aandacht voor wiskunde en Nederlands. Tot slot moeten we over heel Vlaanderen proeven afnemen in het lager en het secundair onderwijs (die centrale toetsen komen er vanaf 2023, DS 7 december). Het zal zeker tien jaar duren voor de effecten zichtbaar zijn. Net daarom moeten we deze keuzes nu durven te maken.’

Het onderzoeksteam van de Universiteit van Antwerpen dat het Vlaamse luik in een rapport goot, plaats nog enkele kanttekeningen bij de TIMSS-resultaten. ‘Er blijven nog heel wat vraagtekens bestaan over wat deze daling voor wiskunde en wetenschappen nu betekent’, zegt Jerich Faddar. ‘Een daling op de TIMSS-meetschaal blijft een wat vaag gegeven. We weten tot op heden niet binnen welke periode aan scholing de leerlingen deze daling zouden goedmaken. Stel dat leerlingen na één jaar scholing de toets opnieuw zouden afleggen, dan is het nog onbekend hoeveel vooruitgang leerlingen zouden boeken op de TIMSS-meetschaal.’

U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig