camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

Tip 14 SPELEN is jezelf bevrijden

Maak er (een) spel van ...

‘We stoppen niet met spelen omdat we oud worden: we worden oud omdat we stoppen met spelen.’ Dat citaat van George Bernard Shaw is de perfecte aanzet om op zoek te gaan naar de beste spellen voor jong en ouder. Voor binnen en buiten, rond de tafel, de laptop, of ergens tussen de koude schotel en de afwasberg.

Door 

Illustratie 

zaterdag 28 november 2020 om 3.25 uur

Kinderen hoef je niets uit te leggen, die weten gewoon dat spelen hun dagtaak is: het zijn de volwassenen die af en toe een zetje nodig hebben. En daar zijn we nu misschien wel meer dan ooit aan toe. ‘Zeker als het moeilijk gaat in de wereld, biedt spelen je de mogelijkheid om even te ontsnappen aan de werkelijkheid en haar strakke regels’, zegt Johan Meire, die bij het expertisecentrum Kind & Samenleving onder meer onderzoek doet naar het spelen van kinderen.

‘Een van de belangrijkste eigenschappen van spelen is dat je doet alsof. Al spelend kun je in alternatieve werelden stappen en uitproberen wat in je hoofd óók mogelijk is. Het is niet fake en ook niet per se een fantasiespel: er is nog wel een link met de werkelijkheid, maar je laat de vastomlijnde regels los. Het bevrijdende is dat het mag mislukken. Het gaat om het moment, niet om het resultaat, en je kunt altijd zeggen: ‘Het was maar om te spelen.’ Ook dat kan een wijze les zijn voor volwassenen. ‘In een spel zit soms wel wat competitie, maar toch draait het vooral om het plezier. Bijvoorbeeld: twee groepjes kinderen zijn aan het voetballen, maar als het ene team dreigt te verliezen, krijgt het een extra speler, om de spanning erin te houden.’

‘Ik denk dat we daar wel iets uit kunnen leren, zeker tijdens de komende feestdagen. De feesten, die normaal gezien vastzitten aan tradities en verwachtingen, moeten we dit jaar sowieso anders aanpakken: dan kan het goed zijn de nadruk te leggen op het plezier dat je beleeft aan het organiseren, om ook daar op een speelsere manier naar te kijken. En op het moment zelf mág het misschien zelfs gewoon wat mislukken.’

Zelfverzonnen dagen

Amke Bailleul is speelconsulente – ‘een beroep dat we zelf uitgevonden hebben’, lacht ze – en begeleidt bij Speelmakers ouders en organisaties om kinderen meer speelkansen te geven. Ze maakt een onderscheid tussen spellen met een doel en vaste regels – de zogenaamde ‘games’ – en die momenten waarop je niet vooraf vastlegt wat de bedoeling is: het ‘play’. ‘Als je met kinderen van verschillende leeftijden samen speelt, kan dat vrije spel wel veel mogelijkheden bieden’, zegt ze. ‘Je hebt niet afgebakend waar het begint en eindigt. Je denkt de hele tijd: misschien kan dit ook nog.’

Fantaseer bijvoorbeeld dat de knuffel van een van de kinderen jarig is. ‘Dan kun je al bedenken hoe oud die wordt, welke kleren hij zal dragen, wie er iets lekkers klaarmaakt, of jullie kaartjes en versieringen willen maken.’ Nog een tip: gooi eens twee of drie spellen door elkaar en verzin je eigen reglementen. Of haal het kind in jezelf boven. Bailleul: ‘‘‘Toen jij zeven was, wat speelde je toen?” Dat vraag ik mensen vaak tijdens workshops. Misschien kun je die ervaring van toen dan doorgeven aan je kinderen? Mijn vader kon bijvoorbeeld fantastisch goed bikkelen en heeft dat op zijn beurt aan mij geleerd.’

Ook dit is spelen: doe de gewone dingen anders. ‘Ga picknicken in de living, speel verstoppertje in het donker, speel op plekken waar anders niet gespeeld wordt: een trap kan een fantastische racebaan voor autootjes worden.’ Of organiseer themadagen: een piratendag of een ‘alles omgekeerd’-dag: ‘Schrijf op hoe een dag normaal gezien verloopt en doe anders in de omgekeerde volgorde: begin met het avondmaal en eindig met het ontbijt.’

Samen naar buiten

2020 is een goed jaar om zomerse pleinspelen zoals petanque of kubb ook ’s winters in ere te houden. Heb je geen zin in competitie, dan is een slackline misschien wel je ding: een stevige kabel die je in een park of tuin tussen twee bomen spant, zodat je op veilige hoogte kunt koorddansen (onder meer te koop in outdoorwinkels). Weet dat je nooit te oud bent om samen in het park te leren skaten, jongleren of de pasjes in te oefenen van je favoriete dansvideo.

Ook speuren kan spelen zijn, bijvoorbeeld in de vorm van een natuurbingo voor kinderen: op Zondagbosdag.be, de website van natuurauteur Sarah Devos, kun je mooie opgavebladen voor ‘zes zalige zoektochten’ downloaden om ze vervolgens te printen en mee naar buiten te nemen.

Boeiend voor alle leeftijden is de veelgeprezen natuur-app Obsidentify, een identificatie-app voor planten, dieren en paddenstoelen. De waarnemingen die Obsidentify registreert, gaan naar een centrale database waarmee onderzoekers en natuurbeheerders hun voordeel kunnen doen. Ze zijn dus ook nuttig – maar laat daar het spelplezier niet door bederven.

Nog meer ideeën? Op www.facebook.com/groups/speelideethuis wisselen (groot)ouders onderling speel- en knutseltips uit. Elke week wordt er een nieuw thema gelanceerd.

Binnenland
  1. Geen ‘Bob’ maar ‘Axelle’ of ‘Timmy’: sleutelhanger met naam van overleden kind voor chauffeurs onder invloed
  2. Reproductiegetal coronavirus stijgt weer boven de 1
  3. Foto Cartoon van de dag - januari 2021
  4. Basisscholen krijgen geen ‘afkoeling’ voor de krokusvakantie
  5. Coronablog | Woonzorggroep verplicht als eerste FFP2-makers voor bezoekers
  6. Ook MIVB wuift Trump uit: ‘Het hellegat zegt vaarwel’
  7. Tijdelijk verbod op niet-essentiële reizen in de maak
  8. Vlaams Vredesinstituut krijgt Nils Duquet als directeur
  9. Demir: ‘Gedupeerde eigenaars zonnepanelen met digitale meter dit jaar nog gecompenseerd’
  10. School in Westouter sluit na uitbraak, 14 besmettingen op Kontichse basisschool
  11. Geen sporen van geweld bij man die stierf in Brusselse politiecel
  12. Video Trump neemt afscheid en belooft comeback: ‘Tot binnenkort’
  13. Nieuw licht op vertraging: Pfizer schroefde levering vaccins terug na kennis over zesde dosis
  14. Aalsterse school sluit toch nadat negen tests positief blijken
  15. Overzicht | Uitbraken in Aalst, Edegem, Kontich, Mechelen en Houthulst, leerlingen massaal getest
  16. Iedereen gevaccineerd, toch uitbraak in rusthuis: ‘We hadden verwacht dat dit kon gebeuren’
  17. Na de hoeracommunicatie over de vaccins volgt de realiteit: ‘Les geleerd’
  18. Apache heeft privacy niet geschonden met filmpje aan ’t Fornuis, oordeelt correctionele rechtbank
Buitenland
  1. Drie soldaten omgekomen bij helikoptercrash in New York
  2. Blog VS | Nauwelijks protest bij inhuldiging Biden
  3. Sterren en oud-presidenten brengen eerbetoon aan president Biden tijdens virtuele show
  4. Letterlijk | Het gedicht dat Amanda Gorman voordroeg op Bidens inauguratie
  5. Video Wat onthouden we van Bidens inauguratie? ‘Hij gaf de speech van zijn leven’
  6. Biden krijgt ‘genereuze’ brief van Trump, maar heeft geen telefoontje met hem gepland
  7. Deze decreten ondertekende Biden: annulering moslimban, opschorting financiering grensmuur, mondmaskerplicht
  8. Bidens eerste telefoontje naar wereldleider zal met ‘teleurgestelde’ Canadese premier Trudeau zijn
  9. ‘Het voelt alsof ik eindelijk weer kan uitademen’
  10. Video Joe Biden heeft gepiekt naar dit moment
  11. Pompeo, Bannon en co. mogen China niet meer binnen vanwege ‘gekke manoeuvres’
  12. Video Zagen we de Amerikaanse presidente van 2036?
  13. Franse skigebieden blijven op slot
  14. Video Drie doden na zware ontploffing in Madrid
  15. Reacties | ‘Geweldige dag voor democratie’
  16. Video Een historische inauguratie in vijf opvallende momenten
  17. Mike Pence applaudisseert voor Biden tijdens eedaflegging
  18. Trump liet briefje achter voor Biden in Oval Office
  19. Video Joe Biden in eerste speech als president: ‘We moeten veel herstellen’
  20. Nederlands kabinet legt avondklok vanaf 20.30 uur voor aan Tweede Kamer

De podcasts van De Standaard