Artificiële intelligentie en robotica staan al verder dan je denkt
Foto: Warner Bros.

Het derde seizoen van tv-reeks Westworld brengt je naar een toekomstige wereld waarin superslimme artificiële intelligentie en geavanceerde robotica de plak zwaaien, maar – op het eerste gezicht tenminste – in perfecte harmonie leven met de mens. Hoe ver zijn we nog van dat soort toekomst verwijderd?

De toekomst – de ware, hoogtechnologische toekomst, zoals die al decennialang wordt voorspeld in sciencefictionfilms en –series – staat voor onze deur. Dat merken we opnieuw bij ieder nieuw smart product dat op de markt belandt, en iedere nieuwe ontwikkeling in toekomstgerichte technologie als artificiële intelligentie, robotica, blockchain en augmented reality die het nieuws haalt. Alleen, zeggen technologie-experten, weten we nog niet echt of het de koude robot-overheersing van The Terminator of het optimistische tech-utopia van Star Trek wordt. De buitenwereld van Westworld, die in seizoen drie voor het eerst wordt geëxploreerd nu androïde Dolores Abernathy (Evan Rachel Wood) uit het Delos-park is ontsnapt, neigt op het eerste gezicht naar zo’n rooskleurige toekomst. Een toekomst met zelfrijdende auto’s, vliegende taxi’s, of nieuw personage Caleb (Aaron Paul)’s robotische werkmakker die het zware en gevaarlijke werk op de bouwwerf doet in zijn plaats. Allemaal dingen die nog niet kunnen met de technologie van vandaag, maar waarvan eerste aanzetten wel al te zien zijn in R&D-labo’s van technologiebedrijven.

Volgende stappen

"De digitale revolutie was nog maar de eerste stap”, zei technologievisionair Peter Hinssen ooit in een interview. “Maar nu komen er vier dingen op ons af, in parallel: AI, robotica, augmented reality, en Blockchain. Vier dingen die samenkomen, en die elkaar nog versterken. Dat geeft een heel andere dynamiek. Robots worden bijvoorbeeld slimmer omdat AI ook meer en meer mainstream wordt."

Blockchain, waarmee de clandestiene apps op Calebs smartphone werken, is een technologie die ervoor moet zorgen dat transacties op het internet betrouwbaarder worden. Augmented reality, waarvan ook staaltjes in het derde seizoen van Westworld te zien zijn, helpt ons als mens om meer te halen uit de digitale ‘laag’ die over ons bestaan ligt. Met toekomstige AR-technologie als slimme brillen zullen we niet alleen alledaagse voorwerpen kunnen bedienen, maar meteen ook de opgeslagen data kunnen zien die daarmee gepaard gaan. Maar de meest tot de verbeelding sprekende technologische ontwikkelingen zitten in artificiële intelligentie en robotica. Die zijn met een rotvaart aan het groeien. AI-asistenten als Siri (van Apple), Alexa (van Amazon) en Google Assistant worden letterlijk met de dag slimmer. Roboticalabs werken ondertussen ook aan de motorische capaciteiten van hun robots, én aan hun menselijke verschijning.

Artificiële intelligentie en robotica staan al verder dan je denkt
Foto: Warner Bros.

Daar komen de robots

Androïden die er zo echt uitzien dat ze niet meer van mensen te onderscheiden zijn, zoals diegenen die in de twee eerste seizoenen van Westworld de robot-revolutie hebben aangevoerd in het Delos-park, zijn natuurlijk nog niet voor morgen. Verwacht dus nog niet meteen om Maeve (Thandie Newton), Bernard (Jeffrey Wright) of Charlotte (Tessa Thompson) door de straten te zien dwalen. Maar bedrijven als Boston Dynamics lieten al flinke doorbraken zien in de motoriek van hun robots, en een paar forse stappen in mensachtige robotica werden bijvoorbeeld al gezet door de Japanse professor Hiroshi Ishiguro en diens Geminoids. “Van een robot waarmee we, als mens, communiceren, verwachten we ook dat hij er zelf mensachtig uitziet", zei Ishiguro onlangs. "Het menselijke brein reageert het beste op een mensachtig gezicht en een menselijk klinkende stem."

Wanneer die AI- en robot-evolutie zich doorzet, wordt het niet ondenkbaar dat computers en robots onze vervelende taken (maar dus niet noodzakelijk onze volledige jobs) zullen overnemen. Dat zal vooral gelden voor taken die op reproductie zijn gebaseerd, zeggen experts. Maar wat als een artificieel intelligent systeem zo verstandig wordt dat het daar niet meer tevreden mee is, en het ook ons creatief werk naar zich wil toetrekken, of het zelfs baas over ons wil worden?

Geprogrammeerde moraliteit

Het grote voordeel dat we vandaag hebben is dat de AI en de robots nu nog worden geprogrammeerd door mensen van vlees en bloed, en die zijn keihard bezig om er een soort van moreel besef in te bouwen. Ethics by design is niet voor niets een modeterm bij ontwikkelaars en onderzoekers van AI-systemen: het is ontzettend belangrijk dat AI, wanneer ze in de nabije toekomst onze eigen intelligentie benadert, ook een menselijk moreel besef krijgt. “We moeten twee keer nadenken wanneer we AI programmeren”, zei mediatheoreticus Douglas Rushkoff onlangs. “We moeten dat heel bewust doen, en ervoor zorgen dat ze de menselijke agenda promoot. Ik vind een wereld waarin robots alle werk doen prima, maar dan moeten we de mens om andere redenen waarderen. Om meer dan alleen zijn nut.”

De wereld van Westworld geeft daar een optimistische interpretatie van. Technologiebedrijven hebben er veel macht, maar de geavanceerde technologie leeft mooi in harmonie met de mens. Zo kan het dus ook, zegt Hinssen. "Het wordt altijd voorgesteld als: primaten - de mens - Terminator. “Maar kijk eens écht naar de evolutie: we zijn allemaal ontstaan uit dezelfde ééncellige organismen, waaruit eekhoorns, giraffen en mensen zijn ontstaan. Een ongelooflijk kleurenpalet aan wezens. Een eekhoorn heeft geleerd om drieduizend locaties van nootjes te onthouden op een termijn van vijf jaar, wat wij als mens dan weer niet zo belangrijk vinden - we zijn op een andere manier geëvolueerd. Dat zul je met AI ook hebben. Er zullen er misschien zijn die slimmer zijn dan ons, maar dat zal wellicht beperkt blijven tot een welbepaald gebied. Ik denk dat we een explosie gaan krijgen van verschillende types van AI. Niet één AI die de wereld regeert, en waarvan we allemaal slaafjes worden."

Het derde seizoen van Westworld is vanaf 2 december beschikbaar op DVD, Blu-ray™ en 4K UHD.

Artificiële intelligentie en robotica staan al verder dan je denkt