De Australische Special Forces hebben tijdens het Afghaanse conflict minstens 39 Afghaanse gevangenen of burgers onrechtmatig gedood. Dat blijkt uit een vier jaar durend onderzoek naar vermeende oorlogsmisdaden door de Australische soldaten.

Het was de bevelhebber van het Australische leger, Angus Campbell, die de bevindingen van het onderzoek donderdag bekendmaakte op een vooraf aangekondigde persconferentie. Het rapport brengt een ‘schaamtelijk verhaal van een egocentrische krijgscultuur’ aan het licht, gaf de generaal aan.

Het onderzoeksrapport schetst verder een klimaat van ‘een giftige competitiviteit binnen het Special Air Service Regiment (SAS)’, wat er volgens Campbell toe leidde dat sommige troepen ‘een loopje namen met de regels of deze verdraaiden en negeerden’. Zo’n 25 militairen zouden bij de onrechtmatige moorden betrokken zijn geweest. Uit het rapport blijkt verder dat de slachtoffers gevangenen, boeren en burgers waren.

‘Geen van deze vermoedelijk onwettige moorden zou volgens de beschrijvingen hebben plaatsgevonden in het “heetst van de strijd”. Ze vonden ook niet plaats in omstandigheden waarin de bedoeling van de dader onduidelijk, verwarrend of verkeerd was’, zei Campbell. ‘Iedere persoon met wie tijdens het onderzoek is gesproken, had een grondig begrip van het humanitair oorlogsrecht’, aldus de bevelhebber. De bevindingen gaan volgens hem over ‘de ergst mogelijke schendingen van de militaire gedragscode en professionele waarden’.

Geheime veiligheidsinformatie

De inspecteur-generaal van de Australische defensiemacht, Paul Brereton, onderzocht sinds 2016 beschuldigingen van oorlogsmisdaden door de Australische troepen in Afghanistan. Die zouden tussen 2005 en 2016 zijn gepleegd. Het onderzoek kwam er nadat enkele lokale Afghaanse media hadden bericht dat Australische soldaten ongewapende mannen en kinderen zouden hebben gedood.

Brereton en zijn team hebben voor het onderzoek 423 getuigen geïnterviewd en meer dan 20.000 documenten en 25.000 afbeeldingen geraadpleegd.

Donderdag werd een bewerkte versie van het zogenoemde ‘Breretonrapport’ vrijgegeven aan het publiek. Grote delen van het rapport, dat 531 pagina’s telt, werden geredigeerd vanwege geheime veiligheidsinformatie of omdat ze materiaal bevatten dat toekomstige strafrechtelijke procedures in gevaar zou kunnen brengen.

‘Kwesties moeten worden aangepakt’

Het Internationale Comité van het Rode Kruis beschrijft de bevindingen van het rapport als ‘erg zorgwekkend’. De Australische minister van Defensiepersoneel Darren Chester zei in een eerste reactie dat ‘de betrokken mensen verantwoordelijk zullen worden gehouden’.

‘Dit onderzoek heeft de belangrijkste kwesties naar voren gebracht die moeten worden aangepakt, en ik zou graag de moed willen erkennen van de mensen die naar voren zijn gekomen om informatie aan het onderzoek te verstrekken en ons hebben geholpen deze problemen het hoofd te bieden’, klonk het.

Chester voegde daar verder aan toe dat ‘we niet mogen toestaan dat de vermeende acties van een relatief klein aantal de reputatie van de duizenden die vandaag in het leger dienen en de veteranengemeenschap niet mag aantasten.’

‘Diepste spijt’

Generaal Campbell bood intussen ‘namens de Australische leger aan de bevolking van Afghanistan zijn oprechte excuses aan voor alle wangedrag van Australische soldaten’. Hij beval tot slot een vervolging aan wegens oorlogsmisdaden.

Voordat de bevindingen van het rapport openbaar werden gemaakt, had de Australische premier Scott Morrison de Afghaanse president Ashraf Ghani al opgebeld om zijn ‘diepste spijt’ te uiten over wat er gebeurd is. Ook de ministers van Buitenlandse Zaken uit beiden landen hebben contact met elkaar gehad.

Na de aanslagen van 11 september 2001 werden Australische troepen, samen met die van de Verenigde Staten en andere bondgenoten, naar Afghanistan gestuurd. Ook België stuurde toen soldaten.