Nederlandse bibliotheken halen Zwarte Piet-boeken weg, België volgt nog niet
Themabeeld aankomst Sinterklaas. Foto: Jokko

In Nederland halen bibliotheken boeken met de afbeelding van de traditionele Zwarte Piet weg. ‘Dat past bij de tijdgeest’, klinkt het. In ons land worden de boeken niet systematisch weggehaald, maar is er een aangepast aankoopbeleid.

‘Overal groeit het besef dat Zwarte Piet een stereotiep beeld geeft van een bepaald deel van de bevolking en de bibliotheken bewegen daarin mee’, zegt Anton Kok, directeur van de Vereniging van Openbare Bibliotheken, in de krant AD.

Het is niet de eerste keer dat boeken worden verwijderd uit een collectie. ‘Er zijn in de loop der tijd talrijke boeken weggehaald omdat ze in strijd met de goede zeden waren.’ In Nederland gaat het dan bijvoorbeeld over kinderboeken waarin de bevolking van Nederlands-Indië slecht werd afgeschilderd.

Probleem van volwassenen

In ons land leeft de discussie over de traditionele afbeelding van Zwarte Piet ook al langer. De boeken zullen in Vlaanderen nog niet meteen worden weggehaald. ‘Bij de aankoop van nieuw materiaal is er wel aandacht voor een politiek correcte weergave’, laat Jessica Jacobs van de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief en Documentatie weten aan De Standaard.

Toch beweegt er ook bij ons al veel. De bibliotheek Muntpunt in Brussel deed vorig jaar een dekolonisatietraject. Toen werden alle boeken uit de jeugdcollectie gescreend op inhoud. Veel uitgevers willen de afbeelding van Zwarte Piet niet meer printen. Eind vorige maand volgde ook de Vlaamse uitgeverij Clavis, door alle boeken te vernietigen die ze nog op voorraad had met teksten over of afbeeldingen van Zwarte Piet, ­zevenduizend in totaal.

Voor de uitgeverij ging het over zowel een ethische als een zakelijke beslissing. ‘De tijdgeest is veranderd,’ zegt uitgever Philippe Werck, ‘en dus verandert ook de traditie. We zingen ook nog altijd “wie zoet is, krijgt lekkers, wie stout is de roe”, terwijl van een roe allang geen sprake meer is. Kinderen groeien vandaag op met roetpiet en ze maken daar geen punt van. Het zijn vooral volwassenen die er problemen mee hebben. Het is een kwestie van voortschrijdend inzicht: je moet begrip hebben voor je omgeving. Als je kunt vermijden dat je mensen voor het hoofd stoot of kwetst, dan moet je dat doen. En de kinderen zullen er niet onder lijden, de magie van Sinterklaas blijft intact.’

Ook grotere bedrijven bannen de traditionele Zwarte Piet. De webshop Bol.com besliste vanaf deze zomer geen producten met Zwarte Piet meer te verkopen. De term werd veranderd naar Piet, afbeeldingen van roetveegpieten worden wel toegelaten. Ook de webshop Coolblue en de bioscoopketen Pathé volgden die redenering.