Commissie wil Europese noodtoestand kunnen uitroepen
Europees commissaris voor Volksgezondheid Stella Kyriakides: ‘In tijden van crisis verwachten burgers terecht dat de EU een actievere rol speelt.’ Foto: ap

De Europese Commissie trekt lessen uit de versnipperde corona-aanpak. Om bij een gezondheidscrisis meer eenheid en samenwerking tussen de lidstaten te krijgen, moet een Europese noodtoestand uitgeroepen kunnen worden.

Tijdens de coronacrisis hebben de EU-lidstaten vooral elk hun ding gedaan. Dat werd onder meer pijnlijk duidelijk bij de verdeling van mondmaskers, de niet op elkaar afgestemde maatregelen en de klinische studies om behandelingen te testen. ‘Uit al die kleine, versnipperde studies zullen we geen enkel besluit kunnen trekken over die middelen’, klaagde professor microbiologie Herman Goossens eerder dit jaar aan. Nu trekt de Europese Commissie haar eerste conclusies uit de versnippering. Ze heeft een plan voorgesteld voor een ‘Europese Gezondheidsunie’ om pandemieën te bestrijden door meer samenwerking en coördinatie. Daarmee wil ze de Unie klaarmaken voor toekomstige uitbraken.

Lees de meest recente updates over de tweede coronagolf in onze liveblog

Volgens dat plan, dat vandaag (woensdag, red.) is voorgesteld, zou een gezondheidsnoodtoestand op Europees niveau uitgeroepen kunnen worden. Dat zou in een crisissituatie het startschot betekenen voor een versterkte coördinatie tussen de lidstaten en de ontwikkeling, aankoop en opslag van relevante producten (zoals medisch beschermingsmateriaal) op Europees niveau. ‘In tijden van crisis verwachten burgers terecht dat de EU een actievere rol speelt’, stelt Stella Kyriakides, Europees commissaris voor Volksgezondheid, in een persbericht. ‘Dit is een belangrijke stap om gezamenlijk te kunnen reageren.’

Sterke aanbevelingen

Nog volgens het plan van de Commissie zouden enkele Europese instellingen meer mandaten en macht krijgen. Het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) zou bijvoorbeeld klinische studies met medicijnen en vaccins kunnen coördineren. Bovendien zal het EMA tijdens een crisis dreigende tekorten van medicijnen of medische hulpmiddelen monitoren.

Ook het Europees Centrum voor Ziektepreventie en -controle (ECDC) zou versterkt kunnen worden. Dat is nu vooral een platform voor informatie-uitwisseling van gegevens uit nationale datasets, en het brengt niet-bindende technische richtlijnen uit. Het ECDC moet veeleer concrete, sterke aanbevelingen doen om uitbraken onder controle te krijgen en een moderne epidemiologische surveillance uitbouwen.

De voorstellen van de Europese Commissie worden nu aan de lidstaten en het Europees Parlement voorgelegd.