Bezorgdheid over Deense ‘nertsenvariant’ van sars-CoV-2 groeit
Dode nertsen in een Deense fokkerij Foto: REUTERS

Het gemuteerde virus dat in Denemarken van nertsen naar mensen is overgesprongen, verspreidt zich onder mensen. De regering sluit nu scholen, horeca en openbaar vervoer in de regio waar meerdere ‘nertsenvarianten’ de ronde doen.

‘Ofwel spreken we volgende week niet meer over de Deense ‘nertsenvarianten’ van sars-CoV-2, ofwel hebben we een groot probleem in deze pandemie erbij.’ Dat is de inschatting van Kevin Ariën, professor virologie aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.

Eergisteren raakte bekend dat in nertsenfokkerijen in Denemarken mutaties van het nieuwe coronavirus zijn ontstaan, waarmee ook mensen besmet zijn geraakt. Het zorgwekkende: het gemuteerde virus heeft veranderingen ondergaan aan het spike-eiwit waarmee het virus zich vasthaakt aan cellen om ze binnen te dringen.

Ook tussen mensen overdraagbaar

Intussen wordt almaar duidelijker hoe groot de rol van de nertsenfokkerijen is als broeihaarden voor het nieuwe coronavirus. Tussen juni en oktober zijn meerdere ‘nertsenvarianten’ van sars-CoV-2 gevonden bij 214 Denen. Het gaat om vijf verschillende varianten die naar de mens moeten zijn overgesprongen.

Een van die varianten – het Deense gezondheidsinstituut Statens Serum Institut (SSI) spreekt van ‘cluster 5’ – betreft de gemuteerde variant waarover nu zo’n grote bezorgdheid heerst. Die is al zeker bij twaalf besmette personen gevonden. Slechts vier van hen hebben een rechtstreekse link met een nertsenfokkerij. Dat wijst erop dat het gemuteerde virus ook tussen mensen overdraagbaar is (en dus niet alleen van nerts naar mens overspringt en dan stilvalt). Het gemuteerde virus van ‘cluster 5’ bevat vier mutaties in de virusgenen voor het spike-eiwit.

Onderzoeken in het lab hebben aangetoond dat antilichamen tegen sars-CoV-2 minder gevoelig zijn voor dit gemuteerde virus. ‘Dit heeft mogelijk een effect op de bescherming door toekomstige covid-19-vaccins’, klinkt het op de website van SSI. De antilichamen die door de vaccinatie worden gevormd, ‘pakken’ dan niet bij een infectie met het gemuteerde virus. Het SSI schrijft ook dat personen die al wel immuun zijn tegen de oudere versie wellicht minder beschermd zijn tegen het gemuteerde virus.

Ariën beklemtoont dat het nog verder onderzoek vergt om uit te maken of het lichaam effectief anders reageert op het gemuteerde virus. Want niet alleen de antilichamen zijn daarbij belangrijk, ook het andere ‘leger’ van het immuunsysteem: de T-cellen. ‘Mogelijk herkennen de T-cellen die gevormd worden bij een vaccinatie tegen covid-19 of bij een echte infectie, wél het gemuteerde virus.’

‘En wat de vaccins betreft: ze wekken meerdere varianten van antilichamen op. Die richten zich op verschillende onderdelen van het spike-eiwit van sars-CoV-2. Dus het is niet gezegd dat vaccins niet tegen het gemuteerde virus zullen helpen.’

Noorden van Denemarken op slot

Tot daar allemaal meer duidelijkheid over is, heerst er bezorgdheid over wat aan de hand is in Denemarken. De regering kondigde woensdag al aan dat alle 15 tot 17 miljoen nertsen in Denemarken zullen worden gedood. Gisteren legde ze ook strenge maatregelen op aan zeven gemeenten in het noorden van Denemarken, waar de meeste nertsenfokkerijen zitten: scholen, horeca en openbaar vervoer worden er gesloten.

Ook de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) volgt de ontwikkelingen in Denemarken op de voet, liet ze gisterenavond verstaan.

Van drie andere nertsenvarianten die in Denemarken bij mensen zijn gevonden (clusters 2, 3 en 4), is nog niet uitgeklaard of ook daar geldt dat antilichamen minder gevoelig zijn aan de nieuwe varianten. Alleen voor de variant van ‘cluster 1’ is het in het lab geen bewijs gevonden dat antilichamen er minder goed op reageren.