Mikten Democraten voor de Senaat te hoog?
De Republikeinse senator Mitch McConnell, een belangrijke medestander van Donald Trump, bleef uiteindelijk toch overeind. Foto: AFP

In de Senaat lijkt een Democratische machtsovername onwaarschijnlijk, tenzij er nog een mirakel gebeurt in de lange eindsprint.

Tegelijk met de nieuwe president werd dinsdag ook ruim een derde van de senatoren verkozen. De Senaat, een van de twee kamers van het Congres, heeft een belangrijke stem in veel politieke beslissingen. Als president benoemde Donald Trump tal van Conservatieve federale rechters met de nodige instemming van de Senaat. De Republikeinse meerderheid daar blokkeerde begin dit jaar ook de impeachmentprocedure tegen Trump.

Tot nu hadden de Republikeinen 53 van de 100 zetels in de Senaat. De Democraten hoopten die meerderheid te breken of op zijn minst een 50-50 patstelling te bereiken – waarna dan de stem van de vicepresident, als voorzitter van de Senaat, doorslaggevend zou worden.

De voorlopige score staat nog altijd op 46 voor de Democraten en 47 voor de Republikeinen, terwijl voor zeven zetels de tellingen nog bezig waren. De vaststelling is alvast dat, net zoals bij de presidentsverkiezingen, een echte ‘blauwe golf’ uitbleef. Die hadden de Democraten nodig om netto vier zetels bij te winnen en zo het evenwicht te doen kantelen.

Eén probleem daarbij is dat er al sinds de jaren 70 een constante daling is van het aantal split voters – kiezers die hun stem verdelen onder een presidentskandidaat van de ene partij en een senator van de andere, afhankelijk van persoonlijkheid en programma. De oplopende polarisering in de Amerikaanse samenleving werkt nu via de presidentsverkiezingen ook steeds sterker door in de Senaat. Nu Trump beter scoort dan verwacht, houden ook meer Republikeinse senatoren stand.

Grote kanonnen, grote budgetten

Nochtans hadden in verscheidene staten de Democraten zowel grote kanonnen als veel geld in stelling gebracht tegen gevestigde Republikeinen die hun zetel plots zagen wankelen. Belangrijke medestanders van Trump, zoals Mitch McConnell en Lindsey Graham, bleven uiteindelijk toch overeind.

De Democraten wonnen een zitje in Colorado en Arizona, maar konden geen verhoopte zege boeken in Iowa of Montana. In enkele strijdstaten is het nog wachten op het definitieve resultaat, in de staat Georgia mogelijk zelfs nog liefst twee maanden.

Georgia is immers een van de weinige staten die een tweede ronde voorschrijft als geen van de kandidaten een volstrekte meerderheid van de stemmen behaalt. Woensdagavond zag het ernaar uit dat er zo’n tweede ronde komt voor beide senaatszetels in de staat. Die beslissende stembusgang staat pas gepland op 5 januari. Het nagelbijten dat al aan de gang is over die belangrijke laatste stemmen in strijdstaten, kan daarmee nog veel langer doorgaan. Als de Senaat – zoals nu wordt verwacht – Republikeins blijft, zou dat het leven van Donald Trump als president makkelijker maken. Als Biden president wordt, zit hij in dat geval meteen met een obstakel.

Mikten Democraten voor de Senaat te hoog?
Mitch McConnell. Foto: EPA-EFE

In het Huis van Afgevaardigden, het ‘Lagerhuis’ van het Congres, lijken de Democraten wel hun meerderheid te versterken. Ze doen dat echter niet zo drastisch als ze gehoopt hadden. Vooral in de zuidelijke staten, hun terrein, behouden de Republikeinen enkele zetels die nochtans flink aan het wankelen waren. In Miami grepen ze zelfs een zetel terug van de Democraten, dankzij de burgemeester van Miami, Carlos Giménez.

QAnon

Mikten Democraten voor de Senaat te hoog?
Marjorie Taylor Greene. Foto: REUTERS

Een opmerkelijke nieuwkomer in het Huis is de Republikeinse Marjorie Taylor Greene (46) uit Georgia. Zij propageerde een tijdlang de QAnon-samenzweringstheorie, die stelt dat toppolitici lid waren/zijn van een genootschap van pedofielen en dat Donald Trump wordt tegengewerkt omdat hij dat netwerk probeert bloot te leggen. Minstens een dozijn Republikeinen hebben in de campagne gezegd dat ze QAnon steunen, ook al staat de beweging op de terreurlijst van de FBI. Greene is wel de enige van hen die een zetel binnenhaalt.

Haar zege kwam niet onverwacht – in een veilig Republikeins district, met een rivaal die de facto had afgehaakt – maar vergroot verder de zichtbaarheid van QAnon-aanhangers binnen de Republikeinse partij. Ook noemde Greene de Joods-Amerikaanse zakenman en activist George Soros eens een ‘nazi’, ook al is hij een Holocaust-overlever. Na de tussentijdse verkiezingen van 2018 beschreef Greene het aantreden van de Democratische kandidaten Ilham Omar en Rashida Tlaib, beiden moslima, dan weer als ‘een islamitische invasie van onze regering’.

‘AOC’ herverkozen

Behalve Omar en Tlaib werden gisteren ook Alexandria Ocasio-Cortez en Ayanna Pressley, de twee overige leden van de Democratische ‘Squad’ van progressieve niet-blanke vrouwen, herverkozen in het Huis.