Postintensievezorgsyndroom is miskend aspect van coronapandemie
Foto: IF

Veel patiënten die op de afdeling intensieve zorg hebben gelegen, krijgen bij thuiskomst vaak te maken met het ‘postintensievezorgsyndroom’. Het fenomeen, dat bij het grote publiek en de zorgsector nog vrij onbekend is, kan fysieke, psychische en cognitieve problemen veroorzaken.

Een verblijf op de intensieve zorgafdeling (ICU) is zeer ingrijpend. ‘Het leven komt er tot stilstand en het falende lichaam wordt ondersteund door machines en geneesmiddelen’, legt Gudrun Briat van het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) uit. ‘De intensieve zorg heeft de afgelopen decennia een aanzienlijke vooruitgang geboekt en vele levens gered. Maar patiënten zijn en blijven mensen, met hun kwetsbaarheden.’

Niet opgevolgd

Het is volgens het KCE niet verwonderlijk dat het verblijf bij sommigen blijvende sporen nalaat. Deze klachten worden gebundeld onder de benaming ‘post-intensive care-syndroom’, of postintensievezorgsyndroom (PICS). Meer dan de helft van de patiënten die op de ICU verbleven voor een ernstig probleem, kunnen er mee te maken krijgen, vooral als ze reeds voordien gezondheidsproblemen hadden.

Sinds covid-19 de wereld in zijn greep houdt en het zorgsysteem onder druk zet, werden er veel mensen op de ICU opgenomen. Hierdoor kan ook het aantal gevallen van PICS volgens het KCE de komende maanden toenemen.

‘Momenteel worden problemen met PICS vaak niet geïdentificeerd in België’, zegt dokter Germaine Hanquet, hoofdonderzoeker van de studie. ‘Het syndroom is niet alleen weinig bekend in de medische wereld en bij het grote publiek, maar patiënten die de ICU verlaten, worden ook niet systematisch opgevolgd.’

Huisartsen

Aangezien de meeste patiënten na hun verblijf op de ICU vroeg of laat in contact komen met hun huisarts, is dit rapport voor de huisartsen bedoeld. ‘We beseffen dat de huisartsen momenteel overbevraagd worden, maar zij zijn wel vaak de eersten die tekenen van PICS kunnen herkennen en behandelen.’

De aandacht gaat na ontslag uit het ziekenhuis meestal naar de aanvankelijke pathologie en de fysieke toestand van de patiënt. De cognitieve en psychologische symptomen krijgen dan vaak minder prioriteit en er wordt niet altijd een verband met het verblijf op de ICU gelegd.

Om huisartsen te helpen deze problemen te herkennen, bestudeerde het KCE de internationale literatuur. Het identificeerde een aantal gebruiksvriendelijke en snelle instrumenten waarmee huisartsen in minder dan tien minuten de situatie van de patiënten die op ICU lagen kunnen inschatten. Het KCE stelt een set van zes praktische tools voor, die makkelijk in de praktijk of bij de patiënt thuis kunnen worden gebruikt. Na deze snelle screening kan de huisarts doorverwijzen naar een specialist.