Complottheorieën over corona, vaccinaties, ‘de satanische bloeddrinkende elite’ en zelfs het verwisselen van vliegtuigwrakken winnen in Nederland aan aanhang. Talkshowhost Arjen Lubach trekt ten strijde tegen wat hij ‘de fabeltjesfuik’ noemt.

In een ruim 20 minuten durend fragment, dat zondag eerst werd uitgezonden in Zondag met Lubach, stelt de presentator een aantal theorieën voor die door duizenden van zijn landgenoten ernstig worden genomen, en hij toont aan dat ze lang niet alleen een Amerikaans fenomeen zijn.

Het programma wijst zo op de rol van de bekende rapper Lange Frans, die op zijn youtubekanaal mee verspreidt dat de MH17 helemaal niet is neergestort, en opschept dat hij best wel Mark Rutte zou kunnen neerschieten.

Onschuldig is dat niet: zo waren Nederlandse politici al het doelwit van actievoerders die op basis van de theorieën met geweld dreigen. In een aantal filmpjes die Lubach toont is te zien hoe ze door omstaanders worden uitgescholden voor ‘pedofielen’ en ‘satanisten’, terwijl ze ook doodsbedreigingen krijgen.

In een test toont Lubach hoe iemand die een paar filmpjes over covid bekijkt al snel door Youtube richting video’s met complottheorieën wordt gestuwd. Binnen de paar kliks krijg je suggesties dat de PCR-tests eigenlijk helemaal niet deugen. Zo komt iemand volgens Lubach snel in een ‘fabeltjesfuik’ terecht: je raakt zo gevangen in de verhalen dat je er niet meer uit raakt.

De schuld over de opmars van het geloof in deze verhalen legt hij deels bij de sociale netwerken. ‘Dankzij Facebook en Youtube heeft iedereen zijn eigen waarheid. Die bedrijven hebben ooit dit monster gecreëerd, met de beste financiële bedoelingen. En nu moeten ze het ook weer temmen’.

Zelf heeft Lubach al enkele jaren geen facebookpagina meer. In een item enkele seizoenen geleden haalde hij uit onenigheid met het beleid van het bedrijf de pagina weg. De losse items worden desondanks wel veel online bekeken. Zo had het item over de ‘fabeltjesfuik’ na minder dan twee dagen al bijna een miljoen kijkers op Youtube alleen al. Zondagavond bekeken bijna twee miljoen Nederlanders het programma.