Alle straffen uitvoeren is het doel
Foto: ISOPIX

Een investering van zo’n miljard euro moet Politie en Justitie eindelijk de 21ste eeuw binnenloodsen.

Uittredend minister van Justitie, Koen Geens (CD&V), eiste in 2019 een injectie van 750 miljoen euro als voorwaarde voor een tweede termijn. Het lot wil dat de injectie er komt, maar Geens vertrekt. Zijn opvolger krijgt ruim een half miljard euro om Justitie te moderniseren, nog eens een kwart miljard om de gerechtsgebouwen en gevangenissen aan te pakken. Daarnaast krijgen ook de federale politie en de veiligheidsdiensten een structurele injectie van ruim 200 miljoen euro.

Inhoudelijk zijn de engagementen inzake Justitie herkenbaar uit eerdere regeerakkoorden. De analyse over de werklast van magistraten wordt voortgezet. Die krijgen ook ‘een modern en evenwichtig statuut’. De volledige digitalisering van vonnissen en arresten, die recent opnieuw vertraging opliep, wordt nogmaals in het vooruitzicht gesteld. De toegankelijkheid van Justitie wordt verder aangepakt, via een hervorming van de juridische bijstand en een analyse van de griffierechten.

Het strafrecht, strafprocesrecht en strafuitvoeringsrecht worden gemoderniseerd. Doel is dus wel om de hervormingstrein van huidig minister Koen Geens (CD&V) verder te zetten. Enkele engagementen: alle strafprocedures worden korter en alle straffen worden uitgevoerd. Recidivisten worden harder aangepakt maar ook begeleid ‘naar een andere levenswandel’. Er wordt bekeken of er een systeem van ‘gedeeltelijke toerekeningsvatbaarheid’ kan komen. De forensische psychiatrische centra en gevangenissen krijgen extra capaciteit. De zogenaamde afkoopwet – verruimde minnelijke schikking – wordt geëvalueerd.

Opvallend: ook deze regering zet de inspanningen verder om gedetineerden die de Belgische nationaliteit niet hebben en veroordeeld zijn tot een straf van meer dan 5 jaar, hun straf te laten uitzitten in het land van herkomst. Al zijn daar natuurlijk de nodige bilaterale akkoorden voor nodig, altijd een pijnpunt. Een gevangenisstraf wordt ook steeds doorgeseind bij Dienst Vreemdelingenzaken, ‘zodat ze het administratief statuut van de veroordeelde kunnen (her)bekijken’.

Modernisering politie

De modernisering van politie wordt ook een speerpunt. Zo komt er een kruispuntbank Veiligheid voor informatiedeling tussen Justitie en alle veiligheidsdiensten.

De rekrutering voor de politie wordt (nogmaals) hervormd. De doorlooptijd tussen kandidatuur en aanwerving moet worden ingekort. Lokale zones zullen bovendien zelf kunnen rekruteren. De onderhandelaars mikken ook op een gespecialiseerde instroom (vooral voor de gerechtelijke politie). Alles samen wil men minstens 1.600 agenten per jaar aanwerven, 200 meer dan wat vandaag het doel is.

In reactie op de recente discussies over politiegeweld en het geweld op politie komt er een nultolerantiebeleid tegen beide. In reactie op de onlusten deze zomer aan de kust, wordt de mogelijkheid om een lokaal plaatsverbod uit te spreken uitgebreid. Ook een symbolische maar gevoelige maatregel: de militaire aanwezigheid op straat wordt ‘onmiddellijk progressief afgebouwd’.

Er komt een structurele versterking van de bestuurlijke handhaving door lokale besturen, waarbij ze criminaliteit tot zekere hoogte zelf kunnen aanpakken, onafhankelijk van Justitie. De federale politie zal gespecialiseerde drugsonderzoeksteams uitbouwen.

Wat internationale dreigingen betreft, ligt de klemtoon op cyberdreiging. Er zal een wettelijke regeling worden uitgewerkt die het mogelijk moet maken om buitenlandse ‘kwaadaardige inmenging’ in ‘kritieke infrastructuren’ te verhinderen.

Nog een uitsmijter: ‘De regering zal de Boeddhistische Unie van België, in samenwerking met de deelstaten, erkennen als een vereniging die morele bijstand biedt als niet-confessionele levensbeschouwing.’