Eindelijk langetermijnperspectief voor het spoor en rijbewijs met punten
Foto: Jimmy Kets

Een ‘ambitieuze visie’ tot 2040, investeringsplannen voor 10 jaar en extra budget moeten het spoorverkeer klaarstomen om meer reizigers te overtuigen.

De nakende liberalisering van het spoor, die al vele jaren als een zwaard van Damocles boven de Belgische spoorbedrijven hangt, verschuift voor tien jaar lang naar de zijlijn. De regering geeft de NMBS een ‘direct award’ om gedurende die tijd het personenvervoer in heel het land te blijven organiseren.

Alleen al daarom zal dit akkoord bij het spoor positief onthaald worden - ook al zal aan deze gunst een resem van ‘strenge en sanctioneerbare kwaliteitseisen’ worden gekoppeld. Die moeten vastgelegd worden in een nieuwe beheersovereenkomst: een ambitie die ook de vorige regering en die daarvoor hadden, maar die telkens opnieuw strandde. De NMBS doet het daardoor al sinds 2012 zonder.

Daar moet snel verandering in komen, wil de regering haar duidelijke ambitie om het spoor langetermijnperspectief te bieden, inlossen. Die ambitie spreekt ook uit de opdracht die de FOD Mobiliteit krijgt om met de NMBS, Infrabel en de gewestelijke vervoersmaatschappijen een visie uit te werken ‘op de in 2040 verwachte dienstverlening en uitbating’. Die moet ‘gebaseerd zijn op ambitieuze doelstellingen’ en leiden tot ‘ontwikkeling van een geïntegreerd openbaar vervoersysteem’.

Brussel, internationale treinhub

Het gebrek aan zo’n visie is al lang een doorn in het oog van de openbaarvervoerbedrijven in ons land. In een gesprek met De Standaard zei NMBS-ceo Sophie Dutordoir deze zomer nog dat ‘alle partijen samen opgesloten zouden moeten worden in een kamer tot ze een ei gelegd hebben, waarna we allemaal kunnen werken volgens één lijn’. Het lijkt er dus tenminste op dat de nieuwe regering dat van plan is.

De shift naar langetermijnperspectief blijkt tot slot ook uit het feit dat de investeringsplannen van de NMBS en Infrabel voortaan ‘zullen worden opgesteld met een minimale duurtijd van tien jaar’. Nu gebeurt dat nog voor termijnen van drie jaar, wat volgens de spoorbedrijven veel te kort is. ‘Wij moeten vooruit kunnen kijken’, zei Dutordoir begin vorig jaar in de Kamer, waar ze uitleg moest geven bij de slechte stiptheidscijfers die het spoor in 2018 had geboekt. Sindsdien gaan die de goede richting uit.

In combinatie met de ‘bijkomende financiering’ die het regeerakkoord belooft, moet dat alles er onder meer toe leiden dat ons land ‘een voortrekkersrol’ gaat opnemen ‘in de Europese trend naar meer en snellere internationale (nacht)treinverbindingen’. Brussel moet een ‘internationale treinhub’ worden. Betere verbindingen met knooppunten in de buurlanden moeten het aantal korteafstandsvluchten helpen verminderen.

Het volume van het goederenvervoer over het spoor moet tegen 2030 verdubbeld zijn.

Verkeersveiligheid

In het luik verkeersveiligheid haalt de nieuwe regering een oude bekende vanonder een dikke laag stof: het rijbewijs met punten. ‘De regering maakt werk van een structurele aanpak van hardnekkige recidive’ en ‘de wet betreffende het rijbewijs met punten vormt hiervoor de basis’, staat in het regeerakkoord. En dus komt er… een studie ‘over de rol van het rijbewijs met punten in vergelijking met andere landen’.

Dat rijbewijs met punten werd al in 1991 door Jean-Luc Dehaene in de wet ingeschreven, maar bleef sindsdien dode letter. Ook de vorige regering liet al een studie uitvoeren - net zoals velen voor haar. Aftredend minister van Mobiliteit François Bellot (MR) verbande het concept vervolgens naar de diepvries, omdat de studie van verkeersveiligheidsinstituut Vias concludeerde dat ‘in eerste instantie alles in het werk gesteld moet worden om de pakkans ten minste te verdubbelen’.

Ten tijde van de studie zei 19 procent van de bestuurders dat ze jaarlijks tenminste een keer door de politie werden gecontroleerd. De regering wil dat optrekken tot 33 procent. Alleen als dat lukt, kan het systeem effectief zijn. En dan nog zal de impact van die hogere pakkans zelf groter zijn dan die van het rijbewijs met punten.

CD&V, dat het concept weer op tafel legde, gelooft evenwel sterk in het ‘sensibiliserende en bewustmakende effect’ van een puntensysteem. Samen met onder andere de introductie van veiligere voertuigen en een eenvoudigere wegcode moet het bijdragen aan de ambitie van nul verkeersdoden tegen 2050.