Gezinnen met kinderen worden niet meer opgesloten
Asielzoekers staan aan te schuiven voor hun asielaanvraag aan het Klein Kasteeltje in 2018. Foto: Dieter Telemans

Minderjarige asielzoekers mogen niet meer worden opgesloten. Alternatieve maatregelen moeten vermijden dat gezinnen daarvan misbruik maken om niet terug te keren.

De Vivaldi-ploeg maakte de afspraak dat de toon en stijl van het asiel- en migratiebeleid moet veranderen. Toch wil ze het beleid van de voorbije regeringen in grote lijnen voortzetten, met een focus op kortere procedures (binnen de zes maanden) en een efficiënter terugkeerbeleid.

Het masterplan voor gesloten centra dat de regering-Michel I in gang zette, wordt uitgevoerd: dat wil zeggen dat het aantal plaatsen in gesloten centra voor sans-papiers wordt uitgebreid, maar minderjarigen kunnen niet meer worden vastgehouden. Dat was een heel belangrijke eis van Groen en Ecolo, en is allicht de meest symbolische maatregel van dit akkoord.

De beslissing om de woonunits voor gezinnen in het gesloten centrum van Steenokkerzeel niet meer te gebruiken, gaat in tegen de commissie van oud-rechter Marc Bossuyt die het terugkeerbeleid onlangs evalueerde. Hij vond het wel gerechtvaardigd en zelfs noodzakelijk om gezinnen op te sluiten om te vermijden dat ze zouden onderduiken en de facto hier blijven.

Om te vermijden dat gezinnen hiervan misbruik kunnen maken, zal de nieuwe regering alternatieve maatregelen nemen. Mogelijke alternatieven zijn de bestaande open terugkeerwoningen, elektronisch toezicht, huisarrest en eventueel de betaling van een financiële waarborg. Volgens de commissie-Bossuyt zijn in het verleden al veel alternatieven onderzocht, maar blijken ze niet te werken. Het regeerakkoord spreekt ook over ‘regelmatige administratieve en/of politionele controles’, maar over de controversiële wet op de woonstbetredingen staat er niets in. Ook daarvoor vond de commissie-Bossuyt een oplossing nochtans noodzakelijk. ‘Alles bij het oude laten, is niet ernstig.’ (DS 16 september)

Hervestiging nakomen

Het hoofdstuk over asiel en migratie in het regeerakkoord zegt dat België zijn internationale verplichtingen zal nakomen en refereert aan de mensenrechtenverdragen en het Global Compact for Migration, het VN-Migratiepact, waarover de regering-Michel I eind 2018 is gevallen. Wie in nood is, moet bescherming kunnen krijgen. Bijzondere aandacht gaat naar kwetsbaren, zoals kinderen en holebi’s. Ons land engageert zich ook om de beloftes over hervestiging van vluchtelingen na te komen. Voor 2018-’19 engageerde ons land zich om 2.000 vluchtelingen uit kampen buiten Europa te hervestigen, amper de helft daarvan werd uitgevoerd.

Net als voormalig staatssecretaris Theo Francken (N-VA) probeert ook de Vivaldi-ploeg werk te maken van een nieuw asiel- en migratiewetboek. De procedures moeten kort zijn, met respect voor beroepsprocedures en meervoudige asielaanvragers. Of dat betekent dat zij weer recht op opvang hebben, een recht dat nu fors ingeperkt is, staat niet met zoveel woorden in de tekst.

Het opvangnetwerk van Fedasil moet voldoende bufferplaatsen hebben. Kwetsbare groepen gaan zo veel mogelijk naar kleinschalige en individuele opvang. De Dienst Vreemdelingenzaken zal zo snel mogelijk weer starten met de fysieke registratie van asielaanvragen. Nu moeten asielzoekers zich eerst online aanmelden en soms weken wachten op opvang. Alle migratiediensten, ook de Dienst Vreemdelingenzaken, worden extern geaudit.

Na het debacle met humanitaire visa onder Theo Francken zullen humanitaire visa transparanter worden uitgereikt. Het parlement zal daarbij betrokken worden. Ook terugname-akkoorden met andere landen worden aan het parlement overgemaakt, zodat die achter gesloten deuren kunnen worden besproken.

Ook de strijd tegen transmigratie, vooral tegen de overlast langs de snelwegparkings en de criminele smokkelnetwerken, krijgt bijzondere aandacht. Niet-begeleide minderjarigen die worden gesignaleerd, mogen niet langer ongemerkt van de radar kunnen verdwijnen. De signalements- en identificatieprocedure wordt daarvoor versterkt.

Opvallend: in de tekst staat niet met zoveel woorden dat de regering de regels voor gezinshereniging verstrengt. Er zal eerst een benchmark met buurlanden zoals Nederland en Frankrijk komen om de wettelijke criteria te vergelijken. Nadien zal de regering de regels indien nodig herzien, met de bedoeling ze consequenter te maken.

Een nieuwigheid, tot slot, is dat de regering wil proberen om migranten zonder wettig verblijf sneller en gerichter te begeleiden naar bestaande verblijfsprocedures of naar terugkeer. De federale regering zal daarvoor proefprojecten financieren, in samenwerking met Fedasil, grote steden, sociale voorzieningen en ngo’s. Dat gebeurt al langer in enkele Nederlandse steden en is ook al langer een vraag van het middenveld.