Kritiek op Zwitserse investeringsplannen gevechtsvliegtuigen: ‘Wie is onze vijand?’
Foto: uig via getty

Het neutrale Zwitserland wil miljarden uitgeven aan nieuwe straaljagers. Tegenstanders vinden dat niet nodig omdat het land 200 jaar geleden voor het laatst deelnam aan een buitenlandse oorlog. Bovendien heeft het op dit moment geen vijanden. Voorstanders beargumenteren dat een sterk leger dat net in stand houdt.

Zwitserland heeft op dit moment een vloot van dertig F/A-18 Hornets, maar die zijn verouderd en kunnen vanaf 2030 niet meer gebruikt worden. Daarom wil de regering voor 6 miljard Zwitserse Frank (zo’n 5,6 miljard euro) nieuwe gevechtsvliegtuigen kunnen kopen. Met dat budget kan er onder meer gedacht worden aan de Eurofighter van Airbus, de Rafale van het Franse Dassault, de F/A-18 Super Hornet van Boeing en de F-35-A Lightning II van Martin Lockheed.

De Zwitsers kunnen op 27 september over de serieuze militaire investering stemmen in een referendum.

‘Er zijn goedkopere alternatieven’

Niet iedereen is het eens met de omvang van het budget. ‘Wie is onze vijand? Is er iemand een klein, neutraal land aan het aanvallen?’, vraagt het linkse parlementslid Priska Seiler Graf van de SP (Sociaaldemocratische Partij van Zwitserland) zich af. ‘Het is absurd.’

Sommige tegenstanders halen aan dat ook landen zoals Ierland, Malta en Luxemburg geen jets hebben en noemen het miljardenplan daarom geldverspilling. Toch is Seiler Graf niet tegen de aankoop van nieuwe vliegtuigen. Integendeel: ‘We hebben er nieuwe nodig. Dat staat niet ter discussie.’ Maar ze geeft aan dat er goedkopere alternatieven zijn waardoor een budget van 6 miljard Zwitserse Frank niet nodig zou zijn. ‘Een Fiat is beter dan een Maserati’, klinkt het.

Kritiek op Zwitserse investeringsplannen gevechtsvliegtuigen: ‘Wie is onze vijand?’
Een vliegdemonstratie in de Zwitserse alpen in 1946. In het land heerst de overtuiging dat Zwitserland neutraal kon blijven tijdens de Tweede Wereldoorlog dankzij een sterk leger. Foto: ullstein bild via getty

‘Bescherming nodig’

Aan de andere kant van het politieke spectrum klinkt het echter dat Zwitserland zich nu eenmaal moet kunnen beschermen zonder afhankelijk te zijn van andere landen. Dat zegt onder meer Thomas Hurter van de rechtse SVP (Zwitserse Volkspartij). ‘Als we deze oude vliegtuigen niet vervangen, hebben we geen luchtmacht meer. Dan is er geen bescherming meer en kunnen we niet nakomen wat er in de grondwet staat’, vindt hij. Hurter is een voormalige piloot. Ook het voorstel van kleinere jets wuift hij weg omdat die niet snel genoeg kunnen reageren in noodsituaties en niet hoog genoeg kunnen vliegen.

‘We weten niet wat er in de komende 50 jaar zal gebeuren’, aldus Hurter. ‘De brandweer moet klaarstaan voor wanneer er een brandend huis is, anders is het te laat.’

Tweede Wereldoorlog

In 1989 wou slechts 35 procent van de Zwitsers het hele nationale leger schrappen, maar zes jaar geleden stemden ze wel tegen de aankoop van Zweedse gevechtsvliegtuigen. Toch denkt Lukas Golder van het Zwitsers marketresearchbureau GFS.Bern dat de bevolking de aankoop deze keer wel zal steunen. Dat blijkt ook uit peilingen: 65 percent is voorstander.

Gewapende neutraliteit is immers cruciaal voor hoe Zwitserland zichzelf definieert, redeneert hij. Veel Zwitsers geloven dat het sterke nationale leger dat ze hadden tijdens de Tweede Wereldoorlog, nazi-Duitsland ervan heeft weerhouden het land binnen te vallen.