Belg bekroond op ‘alternatieve Nobelprijzen’ voor onderzoek naar agressie door slurp- en smakgeluiden
Een Belg is in de prijzen gevallen voor zijn onderzoek naar de aandoening waarbij mensen een afkeer hebben voor smak-, slurp- of niesgeluiden. (themabeeld) Foto: Shutterstock

Afgelopen nacht is de Belgische psychiater Damiaan Denys in de prijzen gevallen op de Ig Nobelprijzen, de alternatieve Nobelprijzen voor wetenschappelijk onderzoek dat ‘eerst aan het lachen, nadien aan het nadenken zet’. Hij deed onderzoek naar misofonie: een aandoening waarbij mensen een extreme afkeer hebben voor smak-, slurp- of niesgeluiden. Ook andere opmerkelijke onderzoeken en zelfs president Donald Trump sleepten prijzen in de wacht.

In New York zijn in de nacht van donderdag op vrijdag de Ig Nobelprijzen uitgereikt: de alternatieve Nobelprijzen voor onderzoeken die je ‘eerst laten lachen maar later aan het denken zetten’. In tien categorieën worden onderzoeksgroepen in de kijker gezet voor hun wetenschappelijk werk. In de categorie geneeskunde viel een Belg in de prijzen. Het gaat om de psychiater, filosoof én theatermaker Damiaan Denys. Hij werkt momenteel als hoogleraar aan de universiteit van Amsterdam en hielp er mee aan een Nederlands onderzoek naar misofonie: een ziekte waarbij mensen walging ervaren of agressief worden als ze smak-, slurp- of niesgeluiden van anderen horen.

Volgens Denys en zijn Nederlandse collega’s kan deze aandoening in extreme gevallen zelfs tot moordneigingen leiden. Zeker wanneer je samenleeft met anderen, graag naar de film gaat of naast collega’s zit op het werk die al eens wat aan hun bureau opeten, vormt misofonie een probleem. Het kan zelfs tot sociaal isolement leiden. ‘De Ig Nobel-prijs is natuurlijk een beetje een grap, er wordt wat gelachen met de wetenschap’, zegt Denys zelf in een filmpje van de Universiteit van Amsterdam (UvA). ‘Maar we nemen de prijs toch graag aan omdat we denken dat het belangrijk is om misofonie onder de aandacht te brengen.’

Tien jaar geleden werd Denys voor het eerst aangesproken door iemand met de aandoening. ‘De vrouw zei dat ze heel boos werd wanneer ze iemand hoort niezen, en ze begreep niet hoe dat kwam’, legt hij uit. ‘Ik wist ook niet helemaal wat er aan de hand was. Was het een dwangstoornis of een impulsieve stoornis, geen enkel vakje klopte en ik begreep niet wat ik ermee moest doen.’ Pas bij een tweede geval, een vrouw die de neiging kreeg haar echtgenoot te wurgen wanneer hij luid ademende tijdens het slapen, begon een lampje te branden. ‘Dit leek iets dat nog niet in de psychologie is beschreven en uiteindelijk kwamen we tot de diagnose misofonie, een bestaande naam die we plakten op nieuwe criteria.’ Denys benadrukt nog dat het belangrijk is om te weten dat er een verschil is tussen mensen die echt aan de stoornis lijden en mensen die zich een klein beetje storen aan iemand die van een zak chips smikkelt tijdens de film.

Belg bekroond op ‘alternatieve Nobelprijzen’ voor onderzoek naar agressie door slurp- en smakgeluiden
De Belg Damiaan Denys viel inde prijzen voor zijn onderzoek naar misofonie. Foto: Bob Bronshoff

Narcisten, krokodillen en huurmoordenaars

Ander opmerkelijk onderzoek dat in de prijzen viel was onder meer een Canadese studie waarbij narcisten op basis van hun wenkbrauwen te herkennen zijn. Ook research waarbij een alligator heliumgas kreeg toegediend om te kijken hoe hij dan communiceert en een onderzoek dat aantoont dat ook wetenschappers die insecten bestuderen een grote angst voor spinnen kunnen ontwikkelen, werden bekroond.

In de categorie ‘management’ vielen maar liefst vijf huurmoordenaars in de prijzen. Een Chinees was erin geslaagd zijn opdracht - het vermoorden van een man - uit te besteden aan een iets goedkopere collega. Die deed op zijn beurt hetzelfde, en zo ging het nog drie keer door. Uiteindelijk werd de spotgoedkope huurmoord nooit uitgevoerd.

De organisatoren reikten met een knipoog ook de ‘medische educatie’-prijs uit, zo ging er ook een Ig Nobel naar de president van de Verenigde Staten Donald Trump en zijn collega-wereldleiders in Brazilië, Groot-Brittannië, India, Mexico, Wit-Rusland, Turkije, Rusland en Turkmenistan ‘voor het gebruik van de coronapandemie om de wereld te tonen dat politici meer impact kunnen hebben op leven en dood dan wetenschappers en dokters’. In al deze landen hebben de leiders het coronavirus geminimaliseerd.

Het was al de dertigste editie van de Ig Nobelprijs, wegens het coronavirus vond de prijsuitreiking dit jaar online plaats. De ceremonie van de echte Nobelprijzen zal in december plaatsvinden.