‘Dit is de verkeerde president voor ons land. Hij staat voor alles wat wij onze kinderen leren niet te doen.’ Dat Donald Trump door de mangel gehaald zou worden op de openingsdag van de Democratische Conventie, was te verwachten. Dat de meest snoeiharde veroordeling kwam van ex-first lady Michelle Obama was dat niet.

Jaren hebben Democraten gewatertand bij het idee van Michelle Obama als presidentskandidate of zelfs gewoon maar running mate. Het zat er niet in: acht jaar als first lady, een vaak ondankbare positie, hebben haar alle appetijt voor politiek ontnomen.

De top van haar partij vindt dat doodzonde, omdat ze zo enorm populair is dat ze wellicht met gemak de verkiezingen zou hebben gewonnen.

Maar op de eerste dag van de Democratische Conventie in de aanloop naar (haar woorden) ‘de belangrijkste verkiezingen in uw en mijn leven’, maakte Michelle Obama van dat nadeel een voordeel.

Op het einde van een twee uur durende virtuele show die – onvermijdelijk haast – een soms wat al te gelikte indruk naliet, kon ze net door die aversie voor politiek een toespraak geven waar de morele autoriteit afdroop.

‘Veel mensen hebben in de huidige omstandigheden geen zin in politieke conventies. Geloof me, ik begrijp dat’, opende Obama haar toespraak, om even later expliciet te zeggen dat ze ‘politiek haat, maar van het land en zijn kinderen houdt’.

Als dat nogal sentimenteel klinkt, ach ja, dat is in de VS gebruikelijk op zulke momenten. De voormalige first lady bracht het echter voortreffelijk – een haast even begenadigd spreker als haar man, wat de lat meteen erg hoog legt voor andere sprekers de volgende dagen, en zeker voor presidentskandidaat Joe Biden. Obama las haar tekst af van een autocue, maar het was niet te merken: ze klonk en oogde emotioneel, maar waardig, als iemand die ieder woord dat ze spreekt meent en het gewicht ervan beseft.

Want als Michelle Obama over de kindjes begon, was dat niet om moederlijke lievigheidjes te verkondigen. Wel om het contrast in de verf te zetten tussen ‘de waarden van fatsoen en medeleven die je als ouder meegeeft aan je kinderen, en het tenenkrommende vertoon van een leiderschap gebaseerd op grofheid en inhaligheid dat ze dagelijks te zien krijgen’.

‘Unieke tijden’

‘When they go low, we go high’, zei ze vier jaar geleden en dat wil ze blijven doen, maar zonder nog iets aan duidelijkheid te wensen over te laten. Uiteraard had ze het over de kwaliteiten van Joe Biden (‘een goede man, een man die verenigt, niet perfect, maar perfectie bestaat niet’), maar ze had vooral een vernietigende korte karakterstudie klaar over Donald Trump, ‘een leider zonder ook maar de minste aanleg om zich in de toestand van een ander te verplaatsen, een man die alle kwaliteiten mist die een president moet hebben, maar wat het ergste is – die geen mededogen kent’.

Dat een voormalige presidentsvrouw op die manier spreekt over de opvolger van haar man, is uniek in de Amerikaanse politieke geschiedenis – ‘maar het zijn dan ook unieke tijden’.

Hoe uniek bleek ook uit haar niet mis te verstane waarschuwing dat Trump alles zal proberen om het normale stemproces te belemmeren, en haar oproep om daarom zo snel mogelijk te gaan stemmen, vandaag nog, per post.

Trump heeft voorlopig nog niet gereageerd – ongebruikelijk voor de gretige twitteraar die hij is, maar Trump heeft Michelle Obama altijd al ontzien, een merkwaardige uitzondering op de regel dat iedereen het doelwit kan worden van zijn scheldtirades.

Virtuele show

Dat Michelle Obama’s woorden alle headlines bepalen, is logisch. Omdat ze een krachtige boodschap hadden, maar ook omdat de rest van de virtuele show toch maar moeilijk de uitstraling kon oproepen van een échte conventie.

Presentatrice Eva Longoria (de actrice die vooral bekend is van de serie Desperate Housewives) praatte een twee uur durende politieke show aan elkaar die een mix was van korte politieke speeches, compilaties van beelden over de weinig rooskleurige toestand van Amerika onder Donald Trump en de boodschap van hoop die Joe Biden brengt, en interviewtjes met gewone Amerikanen.

Er waren momenten dat dat werkte, zoals die dochter die treurt over haar te jong aan covid-19 gestorven vader. ‘Er was geen reden waarom hij ziek zou worden, de enige kwaal waaraan hij leed was dat hij vertrouwen had in Trump.’ Dat kwam net na de speech van Andrew Cuomo, de gouverneur van New York, onder wiens krachtdadige leiding de Big Apple evolueerde van de meest besmette stad ter wereld naar één van de veiligste plaatsen in de VS vandaag. ‘Covid-19 is het symptoom’, zei die, ‘maar een ziekte kan pas hard toeslaan als het lichaam ziek is en de dokter niet goed ingrijpt en daarvoor is maar één man verantwoordelijk.’

Muzikale intermezzi kwamen net als de speeches van op diverse plaatsen in het land, al leidde dat soms tot wellicht onbedoeld komische effecten die uitnodigden tot memes en satire. Zoals toen John Kasich zei dat ‘we op een kruispunt staan’ – terwijl hij op een kruispunt stond.

Kasichs speech was niettemin één van de opvallendste momenten van deze eerste avond, omdat hij meer dan twintig jaar gouverneur van Ohio, congreslid en zelfs presidentskandidaat was … voor de Republikeinen. Hij was de bekendste van een handvol partijgenoten van Trump die opriepen om voor ‘de fatsoenlijke, verenigende’ Biden te stemmen en niet voor ‘de man die alle principes van de partij van Abraham Lincoln heeft verraden’.

Kasich probeerde de kijkers ook gerust te stellen dat de Democraten onder Biden heus geen radicale linkse avonturen in petto zullen hebben.

‘Nero speelde viool toen Rome in brand stond, Trump speelt golf’

Een opvallend contrast was dat met Bernie Sanders, die op uitzondering van Michelle Obama de langste spreektijd kreeg. Sanders waarschuwde voor Trumps autoritaire neigingen (‘keizer Nero speelde viool toen Rome in brand stond, Trump speelt golf’), maar zette vooral in de verf hoezeer zijn ideeën de partij veranderd hebben. ‘Wat in 2016 als radicaal gold, is vandaag mainstream geworden in de Democratische partij’, zei hij.

DS VIDEO - Bernie Sanders: ‘Nero speelde viool toen Rome in brand stond, Trump gaat golfen’. Video: De Standaard

Sanders illustreerde dat ook met voorbeelden uit Bidens programma, zoals verhoging van het minimumloon, het invoeren van betaalbare kinderopvang en van 12 weken zwangerschapsverlof, grote inspanningen voor een meer universele gezondheidszorg ‘zelfs al zijn Joe en ik het niet over alles eens’, en een sterk accent op het bestrijden van klimaatsverandering.

‘Wij mogen deze verkiezingen niet verliezen’, zei Sanders. ‘De prijs daarvoor zou zwaarder zijn dan we ons kunnen voorstellen.’

Alleen verkocht Michelle Obama die boodschap dus nog een stuk krachtiger.

Volg het meest recente nieuws over de Amerikaanse verkiezingen in de nieuwsblog van De Standaard >>