Lachaert weigert de zwartepiet voor deze nieuwe formatiecrisis
Foto: BART DEWAELE

Na het stranden van de formatiegesprekken geeft Open VLD-voorzitter Egbert Lachaert haast als enige hoofdrolspeler meerdere interviews op radio en tv. Om duidelijk te maken dat hij de formatie niet heeft opgeblazen. Hij geeft de zwartepiet door aan N-VA.

Het zit de Open VLD-voorzitter duidelijk hoog dat hij in het politieke gespin vanuit N-VA en PS wordt weggezet als de hoofdschuldige voor het politieke drama van vanmorgen. Hij kan in zijn droomcoalitie stappen en hij doet het niet, luidt de kritiek.

Op Radio 1 en Terzake gaf Lachaert daarom uitgebreid zijn visie op de gebeurtenissen. ‘We waren verrast door het gesprek van vanmorgen. We hadden een opening verwacht naar de liberalen, maar die kwam er niet.’ Hij had gehoopt dat de preformateurs De Wever en Magnette zouden duidelijk maken dat ze een coalitie zouden willen vormen met de liberale familie, maar dat gebeurde dus niet.

Een ‘geheim’ gesprek onder vier ogen met De Wever wees hij af. ‘Ik mocht daarover niets zeggen aan mijn MR-collega Bouchez. Sorry, maar zo werk ik niet.’

‘Men blijft spelletjes spelen. Eerst wil met de groenen opzetten tegen de liberalen, dan de liberalen tegen mekaar.’ Lachaert begrijpt totaal niet dat Magnette en De Wever wel een coalitie willen bouwen met de socialistische familie, met de christendemocratische en eventueel met de groene zelfs. Maar niet met de liberale familie. Hij vindt het heel vreemd dat de N-VA daarbij uitgerekend de MR viseert omdat die partij het lef heeft gehad destijds in een Zweedse coalitie te stappen mét N-VA en zonder enige andere Franstalige partij.

Inhoudelijke kritiek

Daarnaast maakte Lachaert in de interviews ook duidelijk dat hij niet zomaar in een coalitie wil stappen waarvan het regeerakkoord eigenlijk al geschreven is en waar hij nauwelijks iets mag aan toevoegen. De nota van Magnette en De Wever is volgens de voorzitter van Open VLD ‘veel te socialistisch, en op communautair vlak veel te veel het N-VA-programma’.

Op Terzake noemde hij de nota van Magnette en De Wever zelfs even links of linkser dan een veel vroegere nota van Magnette. Daarbovenop zouden Magnette en De Wever onze staatsstructuren nog ingewikkelder maken door ook justitie, politie en de sociale zekerheid min of meer te splitsen, aldus Lachaert.

‘Bart De Wever heeft het akkoord van PS en N-VA zelf een kaartenhuisje genoemd’, stelde Lachaert op Radio 1. ‘Magnette en De Wever hebben een deal gemaakt met heel veel uitgaven. Daardoor bestaat het risico dat er bijkomende belastingen moeten worden geheven, en dat is absoluut geen liberaal verhaal. Op het vlak van staatshervorming zou ons land nog ingewikkelder worden gemaakt. Maar we kregen de boodschap dat aan dat kaartenhuisje niet meer geraakt mocht worden.’

Meestappen in dat verhaal is geen optie voor de liberalen. ‘Je kan niet vragen aan een partij om haar programma volledig op te geven. Nu heb je een akkoord op de twee belangrijkste domeinen, die diametraal staan tegenover ons programma.’ Maar de wil om daarover nog te onderhandelen ontbrak volgens Lachaert bij preformateurs Magnette en De Wever.

Giftig

Lachaert geeft toe dat een paars-gele coalitie zijn voorkeur wegdroeg. Hij verwijst naar zijn werk met de ‘drie koningen’, waarbij hij samen met MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez en CD&V-voorzitter Joachim Coens aan een regering werkte. ‘Het plan lag klaar om met zeven te onderhandelen. Er is een andere aanpak gekozen, en dat heeft de sfeer heel giftig gemaakt. Op inhoudelijk vlak kun je niet verwachten dat twee partijen een akkoord maken en anderen maar aanschuiven.’

Dat er vanuit N-VA hoek ook felle persoonlijke kritiek komt op de liberale kopstukken valt bij Lachaert slecht. ‘Je gaat geen mensen overtuigen door hen publiekelijk aan de schandpaal te nagelen’.

En nu?

Over hoe het nu verder moet weigert hij al een scenario uit te tekenen. ‘Ik heb me nooit vastgepind op enige coalitie, ik wil alle kleurencombinaties bekijken’. Alle opties moeten weer een kans krijgen: ‘Arizona, een minderheidskabinet, Vivaldi: dat kan allemaal weer op tafel komen.’ Als deadline schuift hij 17 september naar voor, wanneer premier Wilmès het vertrouwen van het parlement moet vragen. ‘Dan moet de regering-Wilmès worden uitgebreid, is er een reshuffle nodig of een nieuwe regering’, zei hij in Terzake.

Dat er een blauw-groene as is opgestaan, ontkent Lachaert meermaals. ‘We hebben gevraagd om te stoppen met onze voeten te spelen’, verwees hij naar de gezamenlijke oproep die de twee families donderdag deden. ‘Het feit dat we die tekst uitsturen wil niet zeggen dat we samen een coalitie willen vormen.’

MR: nota aanpassen

Ook MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez wijst naar de preformateurs. Het kopstuk van de Franstalige liberalen stelt in een aantal tweets op dat de nota van De Wever en Magnette ook na drie vergaderingen niet was aangepast. ‘We moeten aan de zijde staan van diegenen die van deze crisis afzien. Hiervoor moeten de nota’s en oplossingen vorderen. Niet de scheldwoorden.’

‘Alles nog te schrijven’

De visie van de liberale kopstukken wijkt in elk geval wel af van die van CDH-voorzitter Maxime Prévot. Op twitter zegt hij dat er wel nog ruimte was om te onderhandelen. ‘Het is spijtig dat niemand samen aan tafel wou praten, in plaats van via persberichten. Er was nog niets beslist, met inbegrip van het institutionele luik’.

Coens: ‘Afwachten’

CD&V-voorzitter Coens betreurt het afspringen van de onderhandelingen. Na afloop van het gesprek met de liberalen vanmorgen had hij van de preformateurs de boodschap gekregen dat het gesprek ‘niet goed verlopen is’. ‘Natuurlijk vind ik dat spijtig’, zegt de CD&V’er in een korte reactie aan persagentschap Belga. ‘De bedoeling was natuurlijk dat deze missie zou slagen.’

Meer wil Coens voorlopig niet kwijt, ook niet over een mogelijke opdracht voor liberalen of groenen. ‘Laat ons even afwachten, maandag gaan de preformateurs langs bij de koning.’

Vlaams Belang wil verkiezingen

Het zal niet verbazen dat de partij die al lang om nieuwe verkiezingen vraagt, dat vandaag nog eens herhaalt. ‘Bon. Alles is geprobeerd. Het is welletjes geweest. Nieuwe verkiezingen nu!’, zegt voorzitter Van Grieken op Twitter - met daarbij de oproep om deze vraag te delen en te verspreiden. De partij zet er een foto van De Wever, Lachaert, Almaci en Magnette bij - allen met een rode clownsneus. ‘Stop het circus’, meldt de foto.