Tweede dode bij protesten in Wit-Rusland
Foto: EPA-EFE

Ondanks politiegeweld is er voor de vierde avond op rij geprotesteerd tegen de verkiezingsuitslag in Wit-Rusland. Volgens de plaatselijke autoriteiten viel er een tweede dode. Nobelprijswinnares Svetlana Aleksijevitsj roept president Alexandr Loekasjenko op om af te treden: ‘Vertrek voor het te laat is.’

Bij de protesten in Wit-Rusland is een tweede dode gevallen. Dat hebben de Wit-Russische autoriteiten woensdag bekendgemaakt. Het gaat om een 25-jarige jongeman die zondag tijdens een ‘niet-toegestane manifestatie’ tegen de herverkiezing van president Aleksandr Loekasjenko werd opgepakt. Nadien zou hij in een ziekenhuis in de stad Gomel overleden zijn.

Wanneer de man precies overleed is niet duidelijk, maar er werd wel meegegeven dat de gezondheid van de twintiger ‘plots achteruit’ ging terwijl hij in detentie zat. Volgens de moeder van het slachtoffer had de jongeman hartproblemen. Hij zou niet deelgenomen hebben aan de manifestatie, maar was hij op weg naar zijn vriendin, meldt Radio Liberty. Ze zei ook dat ze het lichaam van haar zoon niet mocht zien. ‘Ik vrees dat hij serieus geslagen werd.’

‘Burgeroorlog voorkomen’

Een journalist van diezelfde radio die verslag uitbracht over de protesten zou door de politie uit zijn auto zijn getrokken. Daarna werd hij geslagen en aangehouden, aldus de man. Intussen heeft de Wit-Russische Vereniging van Journalisten het geweld tegen media aangeklaagd. Die zegt dat er minstens 12 journalisten vastgehouden worden en er opzettelijk apparatuur werd vernietigd.

Journalisten die intussen vrij zijn, spreken van erbarmelijke toestanden in de Wit-Russische gevangenissen. Ze zouden op glas hebben moeten lopen, kregen geen voedsel of water en zouden ook mishandeld zijn met vuur. Dat schrijft onder meer de Russische onafhankelijke krant Novaja Gazeta.

De Wit-Russische Nobelprijswinnares Svetalana Aleksijevitsj veroordeelde op Radio Liberty het politiegeweld tegen demonstranten. ‘De autoriteiten hebben hun eigen volk de oorlog verklaard’. Ze vindt dat Loekasjenko moet aftreden om een burgeroorlog te voorkomen.

Ze sprak hem aan: ‘Vertrek voordat het te laat is, voordat u de mensen in een vreselijke afgrond hebt gedompeld, in de afgrond van een burgeroorlog.’ Het is de eerste keer sinds de verkiezingen dat de 72-jarige auteur zich uitspreekt. ‘Niemand wil bloed. Alleen u wilt macht. En het is uw verlangen naar macht dat bloed vereist.’

Protesten houden aan

Intussen zijn er woensdagavond in heel wat steden in Wit-Rusland voor de vierde avond op rij mensen op straat gekomen. Ze protesteren tegen de volgens hen frauduleuze presidentsverkiezingen. Het centrum van de hoofdstad Minsk werd door de politie nagenoeg helemaal afgesloten. Zo zijn de metrostations dicht en is alle verkeer verboden. De politie is massaal aanwezig op de belangrijkste assen van de stad, die er verder maar verlaten bij liggen.

De demonstranten roepen president Aleksander Loekasjenko op om een einde te maken aan het geweld en af te treden. Hier en daar werden mensenkettingen gevormd in een poging om het politiegeweld af te houden. Ze beschuldigen Loekasjenko van massale verkiezingsfraude om een zesde termijn als president in de wacht te slepen. De 65-jarige president, bijgenaamd de laatste dictator van Europa, leidt de voormalige Sovjetrepubliek al 26 jaar met harde hand. Al die tijd onderdrukte hij elke vorm van oppositie.

Ook nu treedt de politie hardhandig op. In de nacht van dinsdag op woensdag werden opnieuw zeker meer dan 1.000 mensen opgepakt. Er werd ook met scherp geschoten door de ordediensten. Daarbij viel één gewonde.

Volgens de officiële uitslag haalde Loekasjenko goed 80 procent van de stemmen. Tegenkandidaat Svetlana Tichanovskaja haalde volgens diezelfde officiële uitslag nog geen 10 procent. Ze aanvaardt de uitslag niet en is intussen onder druk van de autoriteiten naar Litouwen moeten gevlucht, waar haar kinderen al waren.

Wit-Russen krijgen steun van Litouwen

Datzelfde Litouwen heeft besloten om de inreisbeperkingen voor Wit-Russen te versoepelen. ‘Inwoners van Wit-Rusland die om humanitaire redenen naar hier komen, zullen Litouwen binnen mogen’, verklaarde premier Saulius Skvernelis.

Eerder had minister van Binnenlandse Zaken Rita Tamasuniene al voorgesteld om Wit-Rusland toe te voegen aan het lijstje van landen die zijn vrijgesteld van de strikte grenscontroles ten gevolge van de coronapandemie. Hoe de versoepeling van de regels precies in zijn werk zal gaan, wordt donderdag verduidelijkt, zei een woordvoerder van de regering.

‘We moeten solidariteit en verantwoordelijkheid tonen. De eerste reactie van de Europese hoofdsteden is op zijn zachtst gezegd teleurstellend. Wij, de dichtste buren, waren zoals altijd de eersten om te reageren’, vervolgde Skvernelis. Hij riep ook op tot EU-sancties tegen de autoriteiten in Minsk.