Een brand in de haven van Beiroet werd gevolgd door een zware explosie en schokgolf. De schade is enorm. Er is sprake van minstens 135 doden, en er zijn nog heel wat vermisten. Buitenlandse Zaken bevestigt dat er ook twee Belgen zijn omgekomen. De explosie zou veroorzaakt zijn door 2.750 ton ammoniumnitraat die in een pakhuis lag opgeslagen.

Omdat er al een brand woedde in de haven, stonden vele Beiroeti’s rond zes uur ’s avonds lokale tijd te filmen vanop hun balkons en zelfs vanop bootjes op zee. Wat dan gebeurde, is zelfs voor de Libanese hoofdstad met zijn zware geschiedenis ongewoon. Een enorme explosie werd gevolgd door een massale schokgolf die doorheen de hele binnenstad raasde, tot kilometers verderop. Boven de haven hing een torenhoge oranjerode vuurgloed. In totaal waren er twee ontploffingen.

‘Mensen schreeuwden, waren aan het bloeden en liepen weg’, zei een getuige aan Reuters. ‘Balkons werden van gebouwen geblazen. Het glas van hoge gebouwen sprong stuk en viel op straat.’

‘Het was alsof een atoombom afging’, zei een gepensioneerde vrouw die bij de haven woont. ‘Het zag er uit als een gigantische champignon’, vertelt Colette El Bacha aan de telefoon. Ze zat op het balkon van haar moeder toen het gebeurde en werd naar binnen geduwd door de kracht van de explosie. ‘Iedereen was aan het roepen. Er was overal bloed. Zoveel bloed. Ik woon al heel mijn leven in Libanon en heb dus al heel wat meegemaakt. Maar dit nog nooit.’

Op een snelweg door de stad stonden woensdagochtend nog tientallen beschadigde voertuigen. Rond appartementsgebouwen lag het glas van gesneuvelde ramen. Minstens 200.000 mensen zijn dakloos geworden. ‘Ik heb veel mensen op straat zien slapen vannacht’, zegt Colette.

Het dodental blijft intussen stijgen: er zijn al minstens 135 mensen omgekomen, waaronder ook twee Belgen, een man en een vrouw van Belgisch-Libanese afkomst. Er zijn in de regio zo’n 2.200 Belgen ingeschreven. Allemaal werden die dinsdagavond via sms door de Belgische ambassade gecontacteerd.

Er zijn ook nog tientallen mensen vermist, er wordt nog gezocht naar slachtoffers die onder het puin liggen. Daarnaast zijn ook meer dan 5.000 mensen gewond geraakt.

Grote delen van Beiroet lijken op een oorlogszone, honderden tot duizenden mensen werden afgevoerd met snijwonden door weggeblazen glas en het Libanese Rode Kruis riep op tot massale bloeddonaties. Omdat ziekenhuizen in Beiroet worstelen met de toestroom van patiënten, zouden die ook naar andere delen van het land worden overgebracht.

Het drama vindt plaats in een stad die al door een enorme politieke en economische crisis gaat. Honderden huizen zijn onbewoonbaar geworden. Ook de Belgische ambassade in de stad liep grote schade op. Twee collega’s en twee familieleden liepen lichte verwondingen op door rondvliegend glas’, meldt Minister van Buitenlandse Zaken Philippe Goffin (MR) op Twitter. ‘De ambassadeur is ter plaatse om de schade op te meten. We blijven de toestand van nabij opvolgen en zijn bereid bijstand te verlenen aan Belgen ter plaatse’, zei zijn woordvoerder al eerder.

Zeker 135 doden na zware explosie in Beiroet, ook twee Belgen omgekomen
Foto: AP

‘Verwoeste stad’

De explosie vond plaats in het havengebied waar veel magazijnen zijn. Volgens generaal Abbas Ibrahim van de Binnenlandse Veiligheid ging het om een opslagplaats waar ‘al jaren’ geconfisqueerd hoog­explosief materiaal lag. Premier Hassan Diab zei later dat de explosie werd veroorzaakt door 2.750 ton ammoniumnitraat die al tien jaar in een pakhuis lag opgeslagen. De chemische stof wordt voor zowel kunstmest als explosieven gebruikt.

‘Het is ontoelaatbaar dat een lading ammoniumnitraat van ongeveer 2.750 ton al tien jaar zonder voorzorgsmaatregelen in een loods ligt’, zo zei Diab volgens een woordvoerder tijdens een vergadering van de defensieraad. De autoriteiten voeren nog verder onderzoek naar de exacte oorzaak van de explosies.

Niet alleen een deel van de haven is verwoest, maar ook een aangrenzend deel van de stad. Zelfs op kilometers afstand is er schade aan onder meer gebouwen. ‘Beiroet heeft nog nooit zoiets gezien’, zei Marwan Abboud, de gouverneur van Beiroet tegen verslaggevers. Hij vergeleek wat hij zag met de nasleep van een atoombom. ‘Het is een verwoeste stad, mensen liggen op straat, overal is schade.’

De premier noemde het een grote nationale ramp. Hij zei in een televisietoespraak dat diegenen die verantwoordelijk zijn zullen boeten.

Humanitaire hulp

De autoriteiten zijn inmiddels begonnen met het ruimen van het puin. De regering heeft internationale hulp gevraagd en meerdere wereldleiders hebben hun medeleven en hulp aangeboden. Onder meer Duitsland, Groot-Brittannië, Iran en Frankrijk hebben hulp en middelen beloofd.

Ook onze minister van Buitenlandse Zaken Philippe Goffin (MR) sprak al met de Libanese ambassadeur in Brussel om zijn solidariteit te betuigen en om bijstand aan te bieden. ‘Er is nog geen specifieke vraag toegekomen’, aldus Lagatie, die ook meldde dat Goffin later vandaag contact zal opnemen met zijn Libanese ambtgenoot.

De Nederlandse minister van Ontwikkelingssamenwerking Sigrid Kaag heeft Libanon hulp aangeboden bij de zoek- en reddingsoperaties. Ook het Libanese Rode Kruis kan rekenen op steun uit Nederland. Tunesië heeft dan weer aangeboden om honderd gewonde mensen over te brengen en medisch te verzorgen na de verwoestende explosies in Beiroet. Het land kondigde ook aan dat het snel twee militaire vliegtuigen met voedsel en medische hulp zou sturen naar het getroffen land.

Ook hulp uit Israël

Ook de Verenigde Staten staan klaar om Libanon te hulp te schieten, zei minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo dinsdag. Het incident vormt een ‘extra uitdaging in een tijd van reeds diepe crisis’, aldus Pompeo. De Amerikaanse president Donald Trump heeft dinsdagavond geopperd dat de enorme explosie een aanslag zou kunnen zijn. Hij is daarmee de enige wereldleider die het idee opwerpt. Volgens Trump zouden Amerikaanse militaire experts denken dat het gaat om ‘een soort bom’.

Opmerkelijk is dat Libanons oude vijand Israël humanitaire hulp heeft aangeboden. Het land liet in een verklaring weten dat in opdracht van de ministers van Defensie (Benny Gantz) en Buitenlandse Zaken (Gabi Ashkenazi) via diplomaten van andere landen hulp is aangeboden aan Libanon.

Het aanbod vanuit Israël is uitzonderlijk: Israël en Libanon onderhouden geen diplomatieke betrekkingen. Syrië, aartsvijand van Israël, heeft van oudsher een grote invloed in Libanon. Ook is de in Libanon belangrijke militante sjiitische beweging Hezbollah fel anti-Israël.

Zeker 135 doden na zware explosie in Beiroet, ook twee Belgen omgekomen
Foto: ds