Jeugdrechtbank oordeelt dat 93-jarige nazi 5.232 keer medeplichtig was aan moord
Dey was mogelijk de laatste nazi die in Duitsland terecht zal staan voor zijn rol in de Holocaust. Foto: AFP

De 93-jarige Bruno Dey werd donderdag veroordeeld tot twee jaar voorwaardelijk. De rechtbank in Hamburg oordeelde dat Dey als kampbewaker tijdens de Tweede Wereldoorlog medeplichtig is aan 5.232 moorden.

Dey was zeventien jaar oud toen hij als kampbewaker aan de slag ging in het concentratiekamp van Stutthof, gelegen in het huidige Polen, waardoor hij zich moest verantwoorden voor de jeugdrechtbank in Hamburg. Daar werd hij donderdag 5.232 maal schuldig bevonden aan medeplichtigheid aan moord tussen augustus 1944 en april 1945.

Dat is het geschatte aantal slachtoffers dat door de nazi's vermoord werd in het kamp gedurende de tijd dat de man er werkzaam was. Het grootste deel van hen, ofwel 5.000 gevangenen, overleed door een tyfusuitbraak omdat ze geen toegang kregen tot voedsel, water en medicatie. 200 gevangen werden vergast, 30 werden geëxecuteerd.

Aanklagers argumenteren dat kampbewakers een belangrijke rol hebben gespeeld in de massamoorden, omdat ze verhinderden dat de gevangenen zouden ontsnappen. In totaal werden 65.000 gevangen vermoord in het kamp, voor het in mei 1945 werden bevrijd door de geallieerden. Het gros van de slachtoffers waren joden uit de Baltische staten.

‘Tegen zijn wil’

Aan het begin van het proces erkende Dey dat hij werkzaam was in het kamp, maar ontkende actief te hebben deelgenomen aan de moordmachinerie. Hij werkte daar naar eigen zeggen tegen zijn wil. Nog volgens Dey heeft hij toen meerdere malen gevraagd aan zijn oversten om overgeplaatst te worden, onder meer naar de keuken. Eerder werd hij ongeschikt bevonden voor het front vanwege een afwijking aan zijn hartklep.

Wel heeft Dey tijdens het proces zijn verontschuldigingen aangeboden ‘aan iedereen die daar door deze helse waanzin is gegaan en hun familieleden’. ‘Iets als dit mag nooit meer herhaald worden.’

Zijn advocaat vroeg om de vrijspraak. Zijn voornaamste argument was de jeugdige leeftijd van de man. Omdat hij ‘nooit anders’ geweten heeft, was de nazigruwel ‘normaal’ voor hem. ‘Hoe word je gruwel gewoon’, vroeg de rechter tijdens het proces. De man werd veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf van twee jaar.

Vijfendertig gevangenen die het Stutthof-kamp overleefden, waren burgerlijke partij in deze zaak. Via hun advocaat hadden ze de oud-bewaker gevraagd zijn schuld te erkennen, zonder dat ze een zware straf eisten. Zes van hen getuigden tijdens het proces over de dagelijkse mishandelingen, de moorden, de honger en de tyfusuitbraak in het kamp.

Dey was mogelijk de laatste nazi die in Duitsland terechtstond voor zijn rol in de Holocaust. Net als het aantal overlevenden van de oorlog, neemt het aantal daders in sneltempo af.