Franse en Nederlandse politie kraken miljoenen berichten van criminelen: ‘Alsof we mee aan vergadertafel zaten’
Jannine van den Berg, hoofd Landelijke Eenheid van de Nederlandse politie Foto: EPA-EFE

De Nederlandse en Franse politie hebben na een maandenlange afluisteroperatie honderden verdachten opgepakt, 10.000 kg drugs in beslag genomen en moorden en ontvoeringen kunnen voorkomen, omdat ze erin slaagden een versleuteld communicatiekanaal te ontmantelen.

De Nederlandse politie spreekt van een ‘aardschok voor de georganiseerde misdaad’. Door maandenlang het berichtenverkeer op de geheime chatdienst Encrochat te onderscheppen, kregen ze toegang tot 20 miljoen berichten. Zo konden ze alleen al in Nederland op basis van die informatie 60 verdachten oppakken, 19 synthetische drugslabo’s ontmantelen, en aanzienlijke hoeveelheden drugs en bijna 20 miljoen euro cash in beslag nemen. Ook in Zweden, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk volgden arrestaties. ‘Sommige berichten waren zo ontluisterend, dat ze ons voorstellingsvermogen ver te boven gingen’, zei Jannine van den Berg, hoofd Landelijke Eenheid van de Nederlandse politie tijdens een persconferentie. ‘Het was alsof we bij de criminelen aan de vergadertafel zaten.’ Volgens Van den Berg gingen vrijwel alle berichten over zeer ernstige en gewelddadige vormen van georganiseerde criminaliteit.

De Franse Gendarmerie kwam de chatdienst al in 2017 op het spoor toen ze bij verschillende onderzoeken naar criminele organisaties speciale smartphones, crypto-telefoons, aantrof waarop Encrochat was geïnstalleerd. Criminele organisaties maken sinds enkele jaren steeds vaker gebruik van dergelijke crypto-telefoons om anoniem met elkaar te communiceren.

Live meelezen

De politie kon de berichten onderscheppen voor ze versleuteld werden. Zo kon ze live meelezen en tientallen liquidaties, ontvoeringen en schietpartijen voorkomen. Er werden ook drugstransporten onderschept, en de berichten zorgden voor nieuwe inzichten in de drugshandel, moord, witwassen en corruptie. ‘Wat alleen in spannende films leek te kunnen, speelde zich de afgelopen weken voor onze eigen ogen af’, zei Andy Kraag, hoofd Landelijke Recherche van de Nederlandse politie. ‘We keken wekenlang realtime mee over de schouders van de criminelen, en zo konden we ze meermaals een stap voor zijn.’ De berichten gaven een gedetailleerde inkijk in het hedendaagse criminele milieu. ‘We weten nu nog beter wie het zijn, en wat ze doen. Deze operatie was een ware gamechanger voor de opsporing in Nederland’, zei Kraag.

Twee weken geleden kwam er een einde aan de afluisterpraktijken, nadat EncroChat de gebruikers waarschuwde dat een overheidsinstantie het netwerk was binnengedrongen. Het bedrijf raadde aan de telefoons weg te gooien.