Jef Geeraerts uit canon geschrapt wegens ‘misselijkmakende visie’ op Congo en vrouwen
Jef Geeraerts die na zijn overlijden in 2015 in extremis als extra, als + 1 aan de lijst werd toegevoegd, is geschrapt. Foto: MH

De nieuwe literaire canon van Vlaanderen verschilt weinig van de vorige versie. Alleen Jef Geeraerts is van zijn voetstuk gevallen. De koloniale visie op Congo, die uit Gangreen spreekt, kan niet meer door de beugel.

De ‘dynamische canon van de Nederlandstalige literatuur vanuit Vlaams standpunt’, zoals de literaire canon voluit heet, die vanmorgen in Gent voorgesteld is, is nauwelijks anders dan de eerste versie van 2015. Dat is niet verwonderlijk. Een canon is geen hitparade, een canon wil een consistente, weloverwogen lijst zijn die kwaliteit vooropstelt. De lijst van vijftig schrijvers en hun werken, van de Minneliederen van Hendrik van Veldeke (12de eeuw) tot De ontdekking van de hemel van Harry Mulisch (1992), is een leidraad voor de lezers, de uitgeverijen, het onderwijs en de ruime cultuursector.

Het is een lijst om over te debatteren; dat is meteen ook de voornaamste bedoeling van de samenstellers, de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letterkunde in samenwerking met Literatuur Vlaanderen. Om de vijf jaar wordt de lijst door een commissie herbekeken. De veranderingen in 2020 zijn niet spectaculair. Van enkele auteurs werd een ander werk naar voor geschoven. Zo is Het gezin Van Paemel, het toneelstuk van Cyriel Buysse, vervangen door de roman Tantes.

Venijn in de staart

Uiteindelijk zijn er drie nieuwkomers: Van de koele meren des doods van Frederik van Eeden, Turks fruit van Jan Wolkers en Pallieter van Felix Timmermans. Zij vervangen het 16de-eeuwse Geuzenliedboek, Richard Minne (Wolfijzers en schietgeweren) en Willem Kloos (Verzen).

Het echte nieuws zit in de staart. Jef Geeraerts, die na zijn overlijden in 2015 in extremis als extra, als + 1 aan de lijst werd toegevoegd, is geschrapt. Dat is vooral een teken van de tijd, van de actualiteit zelfs. Geeraerts’ visie op de kolonie en op de vrouw in de autobiografische reeks Gangreen is vandaag misselijkmakend, vindt de commissie. De specialisten van de academie geven toe dat ze niet buiten de tijd staan; ze hebben ook van Black Lives Matter en de campagne tegen Leopold II gehoord. ‘Wie daaraan denkt te kunnen ontsnappen, maakt zich alleen maar iets wijs’, zegt commissielid Bert Van Raemdonck. Die beslissing zal allicht tegenstrijdige reacties uitlokken. En dat is, zoals gezegd, net wat de KANTL wil.

Het + 1-principe blijft trouwens gehandhaafd: de KANTL weet dat de specialisten ‘blinde vlekken’ hebben en vraagt de medewerking van het publiek om die (online) in te vullen.

www.literairecanon.be

Lees alles over de canon zaterdag in ‘De Standaard der Letteren’