camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

Het anderhalvemeterstrand van Oostende, april 2020. Zonder breed uitgerold vaccin is dit ook het strandzicht van 2021. Jimmy Kets

De ontwikkeling van een vaccin tegen sars-CoV-2 is slechts een eerste stap. Nadien volgt nóg een uitdaging: de grootschalige productie en verdeling ervan.

Vaccin garandeert ook in 2021 geen zorgeloze zomer

Van onze redacteurs 

BrusselNóg een zomer waar de afstandsregels moeten worden gerespecteerd, zonder festivals, sportevenementen of reizen naar populaire bestemmingen: het vooruitzicht is weinig opbeurend. Maar het is een scenario waarmee de wereld maar beter rekening houdt.

In het beste geval is er weliswaar al over een jaar een werkzaam vaccin ontwikkeld en goedgekeurd door het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA). Maar dan moet de brede uitrol nog beginnen – dé voorwaarde om te kunnen terugkeren naar het normale leven. Bij farmabedrijven, academici en internationale instellingen groeit de consensus dat dat eerder ná dan vóór de ­zomer van 2021 zover zal zijn.

‘Het vaccin moet niet alleen goed werken en veilig zijn’, zegt Luc Debruyne, strategisch adviseur van de Coalition for Epidemic Preparedness Innovations (Cepi), een verbond dat zich toelegt op het voor­komen van epidemieën en dat nu betrokken is bij de sars-CoV-2-vaccins. ‘Het moet ook op grote schaal geproduceerd kunnen worden: in honderden miljoenen dosissen. In één keer is dat niet haalbaar. Vaccins maken is heel complex. Vandaag is de ­capaciteit om voldoende vaccins te produceren er absoluut niet.’

‘Zelfs als er onderweg niets tegenvalt, kom je uit bij een brede uitrol in de herfst van 2021’ Pierre Van Damme Epidemioloog en vaccinoloog UAntwerpen

Ook Melinda Gates, die samen met haar man Bill via de Gates Foundation de ontwikkeling van sars-CoV-2-vaccins financiert en in goede banen leidt, doet geen ­beloftes over een snelle oplossing. ‘Ik hoop dat de dingen zich over twee jaar zodanig hebben ontwikkeld, dat we weer in een vorm van normaliteit leven’, zei ze recent in Süddeutsche Zeitung.

Risicogroepen eerst

De aankondiging dat er deze herfst al een vaccin zou zijn, bij monde van de Belg Bruno Holthof, die vanuit de Oxford-ziekenhuizen meewerkt aan het kandidaat-vaccin van AstraZeneca, deed heel wat experts de wenkbrauwen fronsen. Het EMA liet vorige week verstaan dat het ‘sceptisch’ stond tegenover zulke beweringen.

Ook de Wereldgezondheids­organisatie (WHO) rekent er niet op dat er een veilig en werkzaam vaccin beschikbaar is vóór oktober 2021. En dan houdt ze zelfs nog een slag om de arm, want ze spreekt alleen van een ‘beschikbaar’ en niet van een ‘breed uitgerold’ vaccin.

De brede uitrol van een goed vaccin is een belangrijke voorwaarde om een echt effect op de epidemie te zien, zegt Pierre Van Damme, professor epidemiologie en vaccinologie aan de UAntwerpen. ‘De epidemie dooft uit als minstens 60 tot 70 procent van de bevolking ingeënt is.’

‘Als we niet meteen voldoende dosissen hebben om zo’n groot deel van de bevolking in te enten, moeten we eerst de risicogroepen vaccineren, de personen die het meeste risico lopen op een ernstig verloop van covid-19, én de gezondheidswerkers. Daarmee verlaagt het individuele risico voor de gevaccineerden, maar de verspreiding van het virus in de algemene bevolking vermindert daardoor niet. We blijven dan in de ­an­der­halve­meter­samenleving, met aangepaste ­reizen en sportevenementen.’

Van Damme wijst er wel op dat er farmabedrijven zijn die tijd willen winnen door al te beginnen produceren vóór duidelijk is of hun vaccin werkt en veilig is. ‘Dat is een risico, want de vaccins moeten nog alle studies doorlopen. Maar zelfs als er onderweg niets tegenvalt, kom je uit bij een brede uitrol in de herfst van 2021.’

Johnson & Johnson is zo’n ­bedrijf dat heel snel wil gaan (DS 12 mei). Daar willen ze een miljard dosissen produceren tegen eind 2021. Bij de grootschalige productie kunnen de farmabedrijven elkaar ook niet zomaar helpen. ‘Al is de bereidheid groot’, zegt Johan Van Hoof, die Johnson & Johnson-dochter Janssen Vaccines leidt. ‘De productie-installatie verschilt naargelang van de technologie achter het vaccin. Stel dat GSK en Sanofi (die de handen in elkaar geslagen hebben, red.) erin slagen een vaccin te ontwikkelen en Janssen Vaccines niet, dan kunnen wij niet zomaar onze productiecapaciteit gebruiken voor het vaccin van GSK/Sanofi.’

Een installatie ombouwen voor een andere technologie kan tot acht maanden duren. ‘Maar daarna moet de hele installatie ook nog eens gevalideerd worden door de gezondheidsautoriteiten’, ­al­dus Van Hoof.

Blz. 9 berichtgeving.
Binnenland
  1. Horeca, jeugd en veldrijden boven in coronabarometer
  2. Vermiste kleuter Dean (4) dood teruggevonden
  3. Coronablog | Geen akkoord van Groep van Tien over extra flexibiliteit tijdens omikrongolf
  4. Kidnapper van Dean (4) opgepakt, kleuter zelf is spoorloos
  5. Landbouwers uit regio Zwijndrecht kunnen tegemoetkoming aanvragen
  6. N-VA ziet geen nut in vaccinatieplicht en wil af van coronapas
  7. Moeder van ontvoerde kleuter smeekt: ‘Laat mijn zoon op een veilige plek achter, dat is het enige wat ik vraag’
  8. Tanja Dexters schuldig aan drugshandel
  9. Gaslek aan station Brussel-Noord gedicht, perimeter is opgeheven
  10. Dan toch geen ‘omikron-tsunami’: sombere voorspellingen van Overlegcomité komen niet uit
  11. Vrachtwagenbestuurder die 11-jarige doodreed in Aalst krijgt zes maanden met uitstel
  12. Video Live | Schauvliege in commissie PFOS: ‘Zou ik met kennis van nu hetzelfde doen als in 2017? Uiteraard niet’
  13. Video Zuhal Demir: ‘Ben al anderhalf jaar bezig met oversubsidiëring van hernieuwbare energie’
  14. Weerbericht | Overwegend droog, maar bewolkt
  15. Nog ruim 2.000 covid-patiënten in ziekenhuis, minder dan 400 op intensieve zorg
  16. Regering viseert miljardenwinst van Engie om energiefactuur te verlichten, maar kan dat wel?
  17. Wordt het ooit weer business as usual voor de luchtvaart (en is dat wel een goed idee)?

De podcasts van De Standaard