Turkse auteurs krijgen Belgische ereprijs voor vrije meningsuiting
De Turkse schrijfster en activiste Elif Shafak Foto: Getty Images

Op de eerste volledig digitale editie van ‘Difference Day’ reikten de rectoren van de VUB en de ULB een ereprijs uit aan de Turkse schrijver Ahmet Altan en de Turkse vrouwenrechtenactiviste en schrijfster Elif Shafak. Het thema luidde ‘Journalism without fear or favour’, met speciale aandacht voor onzekere tijden - zoals nu.

‘We weten al lang dat journalisten over de hele wereld worden gedood om hen het zwijgen op te leggen en om informatie te beheersen’, zo opende VUB-rector Caroline Pauwels deze namiddag de zesde en voor het eerst volledig digitale editie van ‘Difference Day’, op Facebook. Journalism without fear or favour was het thema. De Honorary Titles for Freedom of Expression gingen dit jaar naar de Turkse journalist en schrijver Ahmet Altan en de Turkse vrouwenrechtenactiviste en schrijfster Elif Shafak.

De journalistiek staat volgens de organiserende universiteiten ook vandaag onder druk van politici, drukkingsgroepen en andere invloedrijke instanties die proberen de media aan banden te leggen, te sturen of te intimideren. Niet het minst in ‘onzekere tijden’, zoals tijdens de huidige coronacrisis. ‘Daarom is de journalistiek in de samenleving belangrijker dan ooit’, luidde het.

Twee Turkse auteurs kregen de jaarlijkse ‘Honorary Title for Freedom of Expression’: Ahmet Altan, die in de gevangenis zit, en Elif Shafak die online aanwezig was. ‘Amnesty International beschouwt Ahmet Altan als een gewetensgevangene en vraagt om zijn onmiddellijke vrijlating’, zei ULB-rector Englert. ‘In zijn cel schreef en publiceerde hij zijn memoires onder de titel I Will Never See the World Again. De waarheid spreken tegen de macht, dat is wat Ahmet Altan zijn hele leven al doet.’

Verrader

Caroline Pauwels noemde Elif Shafak een ‘moedige activist voor de rechten van de vrouw, voor de rechten van minderheden en voor de vrijheid van meningsuiting’. De laureate zelf toonde zich erg ontroerd. ‘Deze prijs betekent veel voor me, ook als schrijver’, zei ze. ‘Ik kom uit een land, Turkije, waar woorden heel zwaar wegen, en je met elke uiting in de problemen kan komen. Je kan als een verrader worden gezien door de autoriteiten, je kunt worden onderzocht, worden vervolgd, worden gevangen genomen, je paspoort in beslag worden genomen of worden verbannen. Dat hebben we altijd in ons achterhoofd als we schrijven.’

‘Toch is het voor mij essentieel om over rechten van vrouwen, minderheden en LGBT te spreken als het over vrijheid van meningsuiting gaat’, vervolgde Shafak. ‘Want het is volgens mij geen toeval dat we bij verlies van diversiteit, verlies van democratie, een toename zien van seksisme, patriarchisme, homofobie.’

Shafak en Altan treden in de voetsporen van onder meer de vermoorde Maltese onderzoeksjournaliste Daphne Caruana Galizia (2018). Haar advocate Caoilfhionn Gallagher was één van de gastsprekers op het Brusselse online event.