Zuurstofpompen moeten vissterfte in Schelde tegen houden
Vissen snakken naar adem in de Schelde. Foto: Peter Malaise

De Vlaamse Waterweg is met man en macht bezig om bacteriën tegen te houden die zich vanuit Frankrijk via de Schelde richting Gent verplaatsen. Die bacteriën veroorzaken een ‘ecologische ramp’ die tot massale vissterfte leidt.

‘Momenteel pompen we nu zuurstof in de Schelde in Gavere, maar werken we ook al preventief in Gent’, zegt woordvoerster Karen Buyse van de Vlaamse Waterweg.

Van de Noord-Franse gemeente Cambrai tot aan Kerkhove in West-Vlaanderen, een traject van bijna honderd kilometer, is alle zuurstof uit de Schelde verdwenen. Dat komt door een dijkbreuk van een suikerraffinaderij in de buurt van het Franse Cambrai, op 9 april 2020. Hierbij kwam een grote hoeveelheid bezinksel, of restfractie, terecht in de Schelde. Bacteriën, die zich bevinden in en zich tegoed doen aan deze voedselrijke restfractie, onttrekken massaal zuurstof aan het water. Hierdoor kan het zuurstofgehalte in het water naar nul zakken, met zware gevolgen voor het waterleven.

De restfractie verplaatste zich van Frankrijk via Wallonië naar Vlaanderen. Om te bepalen waar de vervuiling zich bevindt en hoe snel ze zich verplaatst, zijn er op verschillende plaatsen zuurstofmeters van de Vlaamse Milieumaatschappij in het Scheldewater geplaatst.

‘Deze meten constant het zuurstofgehalte in het water’, zegt Vlaams minister van Justitie en Handhaving, Omgeving, Energie en Toerisme Zuhal Demir (N-VA). ‘Dat laat toe de resultaten online in realtime op te volgen. Op basis daarvan kunnen de waterbeheerders gepaste maatregelen nemen om de vervuiling die men in Frankrijk veroorzaakte, zo sterk mogelijk in te dijken.’

Daarnaast zijn er op een aantal strategische plaatsen beluchters in het water geplaatst, momenteel in Asper, deelgemeente van Gavere. Indien het zuurstofgehalte in het water daalt, pompen deze beluchters opnieuw zuurstof in het water. Op die manier hopen de waterbeheerders vissterfte te beperken.

Het water in de binnenstad van Gent wordt afgesloten voor het vervuilde water. ‘Vervolgens is het de bedoeling om de vervuiling af te leiden via het kanaal Gent-Terneuzen naar de Westerschelde en zo naar de zee te leiden’, zegt Buyse. ‘Dankzij de goede samenwerking met de lokale brandweerzones, Aquafin en de civiele bescherming worden er nu bijkomend nog extra, grote beluchters ingezet om de sterfte van vissen en andere waterorganismen zoveel als mogelijk te beperken.’

Bij het verder afstromen van de vervuiling zal het grootste deel via de Ringvaart om Gent en het kanaal Gent-Terneuzen naar de Westerschelde worden afgevoerd. Zo blijven de Boven-Zeeschelde en de Gentse binnenstad gevrijwaard.

Bioloog Patrick Meire (UAntwerpen) noemde het lek in deze krant al een ‘ecologische ramp’. Over heel het Franse en Waalse traject van de Schelde is de rivier al ‘dood’: alle zuurstof is eruit gezogen.