camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

Sommige landen zijn zwaar getroffen door covid-19, andere merken het niet in de sterftestatistieken. Met hoe er geteld wordt, heeft dat niets te maken.

België is zwaar getroffen, los van hoe we tellen

Van onze redacteur 

1. Bijna dubbel zoveel doden per week in België als normaal

Covid-19 is geen griep, en de impact is in ons land duidelijk zwaarder dan de griep. Op Goede Vrijdag – 10 april – stierven 637 mensen in één dag. Tijdens de grieppiek van 2018 bedroeg de hoogste sterfte in één dag 465 overlijdens, meldde Sciensano gisteren.

De cijfers laten ook zien dat België de voorbije weken een ongewoon hoge ‘oversterfte’ kende. Met dat begrip wordt het aantal doden bedoeld dat boven op het voor de tijd van het jaar verwachte aantal overlijdens komt. In de week van 6 tot 12 april vielen 4.098 doden – dat zijn er 1.909 of 87 procent meer dan normaal. Sinds de eerste covid-19-dode viel, werden er 43 procent meer doden gemeld dan normaal.

2. We rapporteren méér dan volledig

De cijfers laten ook zien dat we onze covid-19-doden erg volledig tellen. Tot en met 12 april was 94 procent van de oversterfte te verklaren op basis van het officieel aantal gemelde doden. In de laatst beschikbare week waarvoor er ­cijfers zijn, werden er zelfs méér covid-19-doden gemeld dan de oversterfte. Dat hoeft niet in­correct te zijn: het is mogelijk dat er elders minder doden vallen – denk aan verkeers- of werkongevallen. Maar een aantal doden in de woonzorgcentra zou ook zonder covid-19 overleden zijn. Zeker is dat erg veel sterfgevallen in de rusthuizen ‘vermoedelijke’ covid-doden zijn, waarbij de besmetting niet met een test vastgesteld is. In Vlaanderen bedragen de met een test bevestigde covid-19-doden in de woonzorgcentra slechts 0,4 procent – géén tikfout – van het totaal.

Als we de oversterfte en het aantal covid-19-doden vergelijken, tellen andere landen duidelijk minder volledig. Doordat zij de vermoedelijke gevallen niet meetellen, staat ons land artificieel hoog in het lijstje met doden per capita.

Met 56 doden per 100.000 inwoners telt geen enkel land meer doden. België zou terug­vallen op slechts 28 doden per 100.000 inwoners als we alleen de bevestigde covid-19-doden zouden meetellen. Nog steeds hoog, maar dan zouden we wel Italië, Spanje en Frankrijk laten voorgaan.

3. België is zwaar getroffen

Dat beeld strookt met de oversterfte-cijfers van Euromomo. Die zijn iets moeilijker te interpreteren, omdat zij de oversterfte uitdrukken in verhouding tot de doorsnee-afwijking die in de sterftedata gebruikelijk is. Die zogenaamde Z-score laat toe om er verschillen in bevolkingsgrootte en kalendereffecten uit te filteren.

Het gaat weliswaar om voorlopige cijfers, maar ze bieden wel het beste vergelijkingspunt voor de impact van covid-19 in verschillende landen. Ze worden immers níét beïnvloed door de manier waarop covid-19-doden geteld worden. Het gaat om de totale onverwachte sterfte in een land. Dat slaat dus op alle doodsoorzaken, al is het aannemelijk dat de oversterfte bijna volledig aan covid-19 of de corona-maatregelen te wijten is, zoals dat ook het geval is tijdens de winter bij een griepseizoen of tijdens de zomer bij een hittegolf.

De cijfers laten zien dat Spanje, Italië, Engeland en Nederland de voorbije vier weken relatief meer sterfte optekenden dan ons land, ook al hebben ze in de officiële statistieken minder covid-19-doden per capita. Maar de cijfers laten ook zien dat België wel degelijk harder getroffen is dan veel andere landen. Dat we bovenin het lijstje van zwaar getroffen landen staan, ligt dus niet louter aan het feit dat we anders tellen. Er vallen bij ons relatief meer doden dan in veel andere Europese landen.

4. Aantal extra doden in Europa ligt nog altijd lager dan in 2018

Voor Duitsland zijn er geen statistieken voor het hele land, maar de cijfers voor Berlijn en Hessen tonen dat het lage aantal Duitse covid-19-doden per capita niet kunstmatig is. De oversterfte is negatief: er vallen minder doden dan normaal.

Onze oosterburen zijn niet alleen. Integendeel: een aantal landen, zoals Finland en Hongarije, melden minder doden dan gebruikelijk is voor de tijd van het jaar. Ook die landen namen strenge maatregelen om de corona-epidemie in te dijken. Maar het zijn niet toevallig de landen met relatief weinig oversterfte, zoals Denemarken, Oostenrijk en Noorwegen, die als eerste de maatregelen versoepelen.

Dat er zoveel landen zijn waar de epidemie niet leidt tot oversterfte, blijkt ook uit een vergelijking met 2018 – een jaar waarin veel griep­doden vielen. Ook al vielen in Europa al meer dan 100.000 officiële covid-19-doden, het totale aantal doden dat dit jaar al viel, ligt voor alle 20 Europese landen samen, die bij Euromomo rapporteren, nog altijd lager dan in 2018.

Binnenland
  1. N-VA ziet geen heil meer in vaccinatieplicht
  2. Horeca, jeugd en veldrijden boven in coronabarometer
  3. Vermiste kleuter Dean (4) dood teruggevonden
  4. Coronablog | Geen akkoord van Groep van Tien over extra flexibiliteit tijdens omikrongolf
  5. Kidnapper van Dean (4) opgepakt, kleuter zelf is spoorloos
  6. Landbouwers uit regio Zwijndrecht kunnen tegemoetkoming aanvragen
  7. N-VA ziet geen nut in vaccinatieplicht en wil af van coronapas
  8. Moeder van ontvoerde kleuter smeekt: ‘Laat mijn zoon op een veilige plek achter, dat is het enige wat ik vraag’
  9. Tanja Dexters schuldig aan drugshandel
  10. Gaslek aan station Brussel-Noord gedicht, perimeter is opgeheven
  11. Dan toch geen ‘omikron-tsunami’: sombere voorspellingen van Overlegcomité komen niet uit
  12. Vrachtwagenbestuurder die 11-jarige doodreed in Aalst krijgt zes maanden met uitstel
  13. Video Live | Schauvliege in commissie PFOS: ‘Zou ik met kennis van nu hetzelfde doen als in 2017? Uiteraard niet’
  14. Video Zuhal Demir: ‘Ben al anderhalf jaar bezig met oversubsidiëring van hernieuwbare energie’
  15. Weerbericht | Overwegend droog, maar bewolkt
  16. Nog ruim 2.000 covid-patiënten in ziekenhuis, minder dan 400 op intensieve zorg
  17. Regering viseert miljardenwinst van Engie om energiefactuur te verlichten, maar kan dat wel?

De podcasts van De Standaard