Viroloog, microbioloog, epidemioloog… Wat is het verschil?
Viroloog en dierenarts Steven Van Gucht. Foto: Photo News

In de media draven verscheidene experts op om hun licht te schijnen op de coronacrisis. Maar hoe verschillend zijn hun expertises? Vijf -ologen op een rijtje.

Een microbioloog, zoals de Waalse Emmanuel André, onderzoekt micro-organismen, ook wel microben genoemd. Daaronder vallen bacteriën en gisten (een soort schimmel). Hoewel een virus geen levend micro-organisme is, valt dat ook onder de microbiologie. De Nederlandse microbioloog Martinus Willem Beijerinck ontdekte in 1898 dat er iets kleiners bestond dan een bacterie, namelijk een virus, en werd daarmee de ‘vader van de virologie’. ‘Eigenlijk is microbiologie de grote noemer, virologen zijn de mensen daarbinnen die zich specialiseren’, legt professor klinische epidemiologie Samuel Coenen (UAntwerpen) uit.

'België is ongeveer het enige land in Europa, behalve Portugal, waar microbiologie geen erkende specialisatie is', zegt microbioloog Herman Goossens (UAntwerpen). 'Al wordt dat binnenkort veranderd. Momenteel valt dat nog onder de noemer van klinische biologie.' Er is geen aparte opleiding voor microbiologie, wel een master-na-master in de klinische biologie (UAntwerpen, UGent en KU Leuven).

Virologen, zoals Steven Van Gucht en Marc Van Ranst, bestuderen dus specifiek virussen en hun eigenschappen. Een virus is geen levend organisme, maar genetisch materiaal met een eiwitmantel. ‘Je kunt stellen dat virussen altijd slecht zijn: ze hebben een gastheercel nodig, en die gaat daaraan kapot’, zegt Coenen. Virussen hechten zich bijvoorbeeld aan mensen, dieren of planten. Daarom zijn virologen dus ook verspreid over diverse vakgebieden. Zo heeft Steven Van Gucht coronavirussen in varkens bestudeerd tijdens zijn doctoraat, en heeft Marc Van Ranst het papillomavirus bestudeerd in mensen, maar evengoed chimpansees of eekhoorns.

 

Viroloog is ook geen erkende beroepstitel en heeft geen aparte opleiding, het is eerder een specialisatie. 'Er zijn vier "specialisaties" binnen de microbiologie', legt Goossens uit. 'Micologie (schimmels), parasitologie (parasieten), bacteriologie (bacteriën) en virologie (virussen). Dat zijn geen offiële titels, we geven die aan onszelf.'


Een epidemioloog, zoals Pierre Van Damme, bestudeert dan weer het vóórkomen en de verspreiding van ziekten. Een epidemioloog kijkt naar de populatie en is dus eerder verwant met volksgezondheid. ‘De focus ligt niet op diagnose en behandeling, maar wel op factoren die de infectie beïnvloeden en op de verspreiding van ziektes’, staat te lezen in de beschrijving van de master epidemiologie aan UAntwerpen. De master aan UAntwerpen is de enige in Vlaanderen, studenten met een bachelor geneeskunde of biomedische wetenschappen kunnen starten.

Een infectioloog, zoals Erika Vlieghe, is gespecialiseerd in infectieziekten. Dat omvat virussen, maar evengoed parasieten, bacteriën of schimmels. Een infectioloog is een internist en dus deskundige van de inwendige organen. Ook de infectioloog is in België niet erkend. Om internist-infectioloog te worden, dient iemand een master in de geneeskunde te behalen met een bijkomende specialisatie in de algemeen inwendige geneeskunde.

Wie nog niet vaak aan bod is gekomen, maar in de toekomst in de schijnwerpers zal staan, is een immunoloog, zoals de Amerikaanse Anthony Fauci. Een immunoloog is in de praktijk vaak een longarts die zich heeft toegelegd op de immunologie, schrijft microbioloog Glenn Van den Bosch online. Immunologen bestuderen en behandelen het immuunsysteem en ziekten die daarmee te maken hebben, zoals aids. Vaak bekijken ze ook allergieën. Zij zijn heel relevant in een volgende fase van de strijd tegen het nieuwe coronavirus: bij het testen op immuniteit en het onderzoeken van antistoffen in plasma, bijvoorbeeld.

Update 12/04/2020: De beschrijving van infectioloog werd toegevoegd.