Coronaklokkenluiders gaan ook in VS voor de bijl
Brett Crozier, de ontslagen kapitein van de USS Theodore Roosevelt waar een uitbraak van Covid-19 plaatsvond. Foto: AP

In de VS is legerkapitein Brett Crozier ontslagen omdat hij een noodkreet over de veiligheid van zijn matrozen slaakte. Hij verliet onder luid applaus het schip. Waait de Chinese mentaliteit over naar de Verenigde Staten?

Wat doe je als je aan het hoofd staat van een gigantisch vliegdekschip in Azië waar Covid-19 uitbreekt? De Amerikaanse kapitein Brett E. Crozier zag vorige week hoe de ziekte om zich heen greep, toen drie aanvankelijke besmettingen bij zijn matrozen uitgroeiden tot meer dan 100. Quarantaine is technisch gezien niet mogelijk: in een militair schip delen 4000 soldaten kajuiten en krappe eetzalen.

Maar het Pentagon aarzelde volgens de New York Times behoorlijk lang. De USS Theodore Roosevelt is een paradepaardje, en van bovenaf bleven boodschappen doorkomen dat het schip zoals gewoonlijk ‘standby’ moest blijven. Crozier schreef vervolgens een felle email, die hij naar een heleboel betrokkenen binnen de Amerikaanse marine stuurde. ‘We zitten niet in een oorlog, mariniers hoeven niet te sterven’, mailde hij. ‘Als we nu niet reageren dan gaan we niet goed om met ons meest dierbare bezit: onze soldaten.’

Die noodkreet lekte uit in de media en kort daarop kregen de soldaten toestemming om het schip te verlaten en in Guam op hotel te gaan. Maar Crozier is ‘ontheven van zijn functies’. De militaire hiërarchie was overduidelijk niet tevreden dat het van koers moest wijzigen vanwege de publieke opinie. De marine neemt het Crozier ook kwalijk dat hij ‘het lekken van de brief niet kon verhinderen'. Crozier handelde volgens zijn superieuren ‘onoordeelkundig’, waardoor ‘paniek bij de soldaten kon uitbreken.’

Weg onder applaus

Met die inschatting leek de bemanning van de USS Theodore Roosevelt overigens niet akkoord. Meerdere filmpjes tonen hoe Crozier eenzaam het schip verlaat, toegejuicht door de voltallige crew die luid applaudisseert en zijn naam scandeert. De beelden gingen viraal. Er is ook woede bij Amerikanen, omdat Trump eerder al oorlogsmisdadigers vergaf maar niets deed voor Crozier. ‘Hij betaalde een zware prijs en het is waarschijnlijk te laat om zijn carrière te redden’, zegt analist Tweed Roosevelt, achterkleinzoon van Theodore Roosevelt en bestuurslid van het Roosevelt Institute. ‘Maar in een tijd waarin velen eigenbelang verkiezen boven eer is zijn voorbeeld heroïsch.’

Het verhaal toont een akelige parallel met wat in China gebeurde toen Covid-19 voor het eerst ophef maakte in ziekenhuizen in Wuhan. Toen alarmeerden meerdere dokters, onder wie dokter Li Wenliang, hun naasten op sociale media vanwege ‘een gevaarlijk virus’. Wuhan stuurde de lokale politie op hen af. Terwijl in Amerika het probleem lag bij ‘onoordeelkundig gedrag dat paniek bij soldaten kan veroorzaken’, sprak men in Wuhan over ‘valse geruchten die paniek bij de bevolking kunnen veroorzaken.’

Li werd berispt en moest officieel verklaren dat hij de ernst van zijn gedrag begreep. Later bezweek de dokter omdat hij aan hoog tempo zieken bleef verzorgen in de overbelaste gezondheidszorg van Wuhan.

‘We hebben nog nooit meer op China geleken’, waarschuwde Aaron Weaver bij CNN. Bij Fox News werd herhaald dat Crozier ‘inging tegen de commandostructuur’. Fox toonde de virale video, maar zoomde alleen in op Crozier en liet de juichende mariniers niet zien. ‘Enkele soldaten leken hem te steunen’ aldus het nieuwsanker.

Verpleegsters ontslagen

Ondertussen hebben al enkele ziekenhuizen in de Verenigde Staten hun personeel verboden om het gebrek aan gespecialiseerd beschermingsmateriaal publiek te maken. ‘Ziekenhuizen doen verpleegsters en andere medische werkers een muilkorf om in een poging om hun imago te redden’, zei Ruth Schubert van de Washington State Nurses Association. ‘Het is een schande.’

Bloomberg verzamelde drie concrete gevallen van medisch personeel dat bedreigd werd nadat ze hun werkomstandigheden publiek maakten. Eén van hen is Lauri Mazurkiewicz, een verpleegster uit Chicago die door het Northwestern Memorial Hospital werd ontslagen. Ze vroeg collega’s om gespecialiseerd materiaal te dragen en weigerde voort te werken zonder de speciale eendenbekmaskers. Mazurkiewicz vecht momenteel haar ontslag aan. ‘Heel wat ziekenhuizen liegen tegen hun werknemers en zeggen dat een simpel chirurgisch masker volstaat’, zei ze tegen Bloomberg. ‘Zo worden verpleegsters ziek en sterven.’