Soulzanger Bill Withers is overleden
Withers in 2015, toen hij werd opgenomen in de Rock and Roll Hall of Fame. Foto: AP

Bill Withers, de zanger van hits als 'Ain't no sunshine' en 'Lovely day', is maandag overleden aan een hartkwaal. Hij was 81.

Bill Withers was de man met de langste adem uit de soul: achttien seconden houdt hij die noot aan in ‘Lovely day’. Het is maar één van zijn hits; Withers is zo iemand die er meer heeft dan je op het eerste gezicht denkt. Er was ‘Ain’t no sunshine’, de beste song om op repeat te spelen als het net uit is met je lief, en het opbeurende ‘Lean on me’ voor nadien. Er was ‘Just the two of us’ dat hij schreef voor, en opnam met, saxofonist Grover Washington Jr. Als u nooit een song van Whithers hebt gehoord, dan kent u misschien toch een stukje. De geneuriede sample uit Blackstreets ‘No diggity’, dat is ‘Grandma’s hands’ van Withers.

De song, uit zijn debuutplaat Just as I am uit 1971, was zijn eerste hit, en een veelbetekenende. Zonder de grootmoeder die hem grootbracht, had het slechter kunnen aflopen met William Harrison Withers Jr. Hij werd geboren in Slab Fork, een ruig en arm mijnstadje in West Virginia, als jongste van zes. Zijn vader overleed toen Bill dertien was. De jongen werd gepest omdat hij stotterde.

Boterzachte bariton

Zijn boterzachte bariton zou zijn troef worden, maar die stotter speelde hij pas kwijt in de negen jaar dat hij in de marine diende. In 1967 verhuisde hij naar Los Angeles, waar hij overdag aan de lopende band werkte, onder meer in de vliegtuigfabriek van Douglas. Het duurde drie jaar voor hij een platencontract te pakken kreeg. Just as I am was een klasseplaat met klasbakken – Booker T. Jones deed een deel van de productie, Stephen Stills was een van de gitaristen. Naast ‘Grandma’s hands’ werd ook ‘Ain’t no sunshine’ een hit. Op de hoes staat Withers, met zijn boterhamdoos, op het terrein van de vliegtuigfabriek.

Withers was een van de sterren van het festival bij de Rumble in the Jungle, de boksmatch tussen George Foreman en Mohammed Ali in Zaïre in 1974.

Maar al die hits – niet alleen zijn debuutplaat maar ook de opvolgers Still Bill en Use me verkochten meer dan een miljoen stuks – leverden hem bitter weinig op: Sussex Records betaalde zijn artiesten niet uit. Withers was daarover in een gevecht met de firma verwikkeld, en wiste in zijn boosheid zelfs de tapes van een album dat zo goed als af was. Sussex Records ging failliet in 1975 en hij tekende bij Columbia Records. Hij scoorde hits als ‘Lovely day’ in deze periode, maar ging gaandeweg steeds vaker samenwerken met andere artiesten, zoals The Crusaders, of de Franse zanger Michel Berger, op wiens album Dreams in stone hij een paar nummer zong.

Niet al die samenwerkingen waren even geslaagd of kwamen er met Withers’ volledige enthousiasme. Eind jaren tachtig had hij er genoeg van en ging hij op pensioen. In latere interviews gaf hij uiting aan zijn frustratie over de ‘blaxperts’ van Columbian Records, die zijn carrière op maat wilden snijden van de ‘markten’ die zij belangrijk vonden. ‘Ik was natuurlijk al 32 toen ik succes kreeg; voor de muziekbusiness had ik ook een leven, ik wist dat ik niet ongelukkig zou worden. Ik miste het touren niet.’

Marcia Johnson, met wie hij in 1976 trouwde, beheert de aanzienlijke catalogus songs die hij heeft geschreven , samen met hun kinderen Todd en Kori. Zij maakten bekend dat Withers aan hartfalen is overleden. Hij was 81.