Steeds meer landen vallen voor verplicht mondmasker
Foto: Stefaan Beel

In België zijn de maskers slechts sporadisch in het straatbeeld te zien. In andere landen vallen overheden al als dominostenen voor de verplichting van een mondmasker. Zelfs de gezondheidsinstanties bekijken nu hun standpunt.

Het was New Yorks burgemeester Bill De Blasio die gisteren de mondmaskerdiscussie nog maar eens op scherp zette. De Blasio droeg de inwoners van the Big Apple op om voortaan enkel nog met gezichtsbescherming buiten te komen. Ook Trump deed zijn duit in het zakje. De Amerikaanse president denkt er over een nationale verplichting in te voeren, al is hij persoonlijk meer voorstander van een sjaal dan een masker omdat ‘de stof daarvan dikker is.’

In andere landen is het masker al langer vaste koek.

Vuurtje door Europa

Vooral in de Oost-Europese landen lijkt er een opmars aan de gang van het verplichte mondmasker. In Tsjechië, Slovenië, Slovakije en Bulgarije heeft de overheid het dragen ervan al aan zijn inwoners opgelegd. Sterker, wie in Slovakije wil winkelen, moet eerst een bewaker met thermometer passeren.

In Oostenrijk geldt nog geen algemene verplichting in de publieke ruimtes. Enkel wie wil winkelen, moet voortaan een mondmasker aan, zo besliste premier Sebastian Kurz deze week. Al zal die maatregel wellicht aangescherpt worden de komende dagen.

In buurland Duitsland gaan de eerste steden nu overstag. In het stadje Jena, in de deelstaat Thüringen, eist de burgemeester dat zijn 108.000 inwoners zelfgemaakte maskers of een sjaal dragen. Vanaf volgende week zullen ook de 42.000 inwoners van Nordhausen volgen.

Het bevestigt een trend die zich als een lopend vuurtje door Europa verspreidt. Al botsen sommige landen op hun grenzen. In Frankrijk krijgt het debat ook vorm, maar door een groot tekort aan maskers, komt een algemene verplichting voorlopig niet van de grond. Ondertussen bestelde het land meer dan één miljard mondmaskers uit China. Die moeten in eerste instantie voor het medisch personeel dienen.

Twijfelende instanties

De kentering komt er niet toevallig op het moment dat ook instanties met autoriteit beginnen twijfelen aan hun standpunten. Aanvankelijk klonk het nog dat maskers enkel nodig waren voor medisch personeel en dat particulieren er geen baat bij hadden. Dat is ook bij ons nog steeds het adagium. 

Maar gemengde reacties uit de medische wereld doen de zekerheid nu overslaan in twijfel. George Gao, directeur van het Chinese Centrum voor Ziektecontrole en Preventie schaart zich vandaag achter de Tsjechische aanpak. Hij zegt dat het niet dragen van een masker in publieke ruimtes een ‘grote vergissing’ is. Gisteren veranderde ook het gerenommeerde, Duitse Robert Koch Instituut (RKI) haar standpunt. Waar de maskers eerst nog enkel effectief waren voor mensen met acute luchtwegaandoeningen, zouden ze volgens de gezondheidsorganisatie nu wel het risico op virusoverdracht terugdringen. Vooral uitgaande speekseldruppels (van mogelijk besmette mensen zonder symptomen) worden tegengehouden.

Het lijkt wachten tot de laatste en grootste dominosteen valt: de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Die blijft voorlopig bij haar standpunt dat gezonde mensen geen masker moeten dragen, al kan daar snel verandering in komen. De BBC citeerde deze week adviserend professor David Hayman. Die stelde dat het dragen van een mondmasker even effectief is als social distancing en zelfs effectiever.

Volgens epidemioloog Ben Cowling in The Guardian zal de WHO binnenkort haar advies aanpassen. Professionele maskers zullen nog altijd voorbehouden worden voor professionals in de zorg, terwijl burgers aangeraden wordt zelfgemaakte maskers en sjaals te dragen.

Ons land volgt in zijn  beleid voorlopig de adviezen van de WHO.

Voor- en nadelen van de maskers

Mondmaskers zijn vooral nuttig om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Het beschermt de drager niet, maar als iemand die besmet is het draagt, voorkomt het de besmetting van anderen. Je draagt het dus niet voor je eigen gezondheid, maar voor die van anderen. 

Natuurlijk: wie ziek is blijft, beter gewoon in zijn 'kot', in plaats van rond te lopen met een maker. Maar je kan besmet zijn en besmettelijk voor anderen, zonder dat je al de symptomen hebt. 

Nadeel van de maskers is dat we bij het dragen heel veel aan ons gezicht komen (bij het op- en afzetten en bij het prutsen aan de elastiekjes) en dat maakt maskers dan weer onveilig. Bovendien dreigen de dragers van mondmaskers minder nauwgezet om te springen met de afstandsregels. En afstandsregels, social distancing,  houden het virus beter tegen dan maskers.