camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

Klanten schuiven aan om te winkelen in Schaarbeek. Gebruikers van de app die tijdens de besmettelijke fase in de buurt van de patiënt zijn geweest, krijgen een waarschuwing. Kristof Vadino

App maakt shift algemene lockdown naar individuele maatregelen mogelijk

Een app kan wat een leger ambtenaren niet lukt

Een app kan mensen snel op de hoogte brengen dat ze in contact kwamen met een covid-19­patiënt. Zo snel zelfs dat ze de epidemie kan doen uitdoven, toont nieuw Brits onderzoek.

Van onze redacteurs 

BrusselDe lockdown weegt. De spanningen in gezinnen nemen toe, scholen vrezen voor de ontwikkeling en het welzijn van hun leerlingen, bedrijven en zelfstandigen krijgen het almaar moeilijker. Maar ook de komende weken wordt alles in het werk gesteld om het aantal contacten van élke burger sterk te beperken. Want iederéén zou het virus kunnen dragen en doorgeven. Onderzoekers van de universiteit van Oxford tonen nu in een paper in het topvakblad Science aan dat een app een alternatief zou kunnen zijn voor algemene maatregelen die het publieke leven omvattend platleggen.

Met een slimme app zouden we een shift kunnen maken van ‘macro­maatregelen’ naar ‘micromanagement’: individueel quarantaineadvies, afgestemd op het persoonlijke risico om besmet te zijn. ‘Digitaal traceren zou een ­beslissende rol kunnen spelen bij het vermijden of verlaten van lockdowns’, concluderen de vorsers.

Cruciaal in hun onderzoek – en over het algemeen bij de beheersing van deze uitbraak – is de isolatie van personen die nog niet doorhebben dat ze besmet zijn met het sars-CoV-2-virus en dat ze het verspreiden. De mensen die de symptomen nog moeten krijgen, vormen de grootste groep die bijdraagt tot de epidemie. Het gaat volgens eerder onderzoek om minstens 44 procent van alle besmettingen.

‘Ook als testen en digitaal traceren ingevoerd wordt, is het niet verstandig om snel grote evenementen toe te laten’ Niel Hens  Professor biostatistiek UAntwerpen en UHasselt

Patiënten zijn al twee tot drie dagen voor de eerste symptomen besmettelijk. Net voor de ziekte­tekenen doorbreken – 14 uur daarvoor – piekt de besmettelijkheid (DS 26 maart). En dus ligt de oplossing van deze epidemie voor een groot deel bij de isolatie van de ‘presymptomatische’ patiënten. In heel Europa, ook in ons land, willen overheden apps ter beschikking stellen die hen bereiken en waarschuwen.

Gps in smartphone

De onderzoekers van de University of Oxford denken aan een app die als volgt werkt. De locatie van gebruikers wordt via de gps in de smartphone bijgehouden. Als één gebruiker symptomen heeft, ondergaat hij of zij een coronatest. Als die positief is, wordt dat ingevoerd in de app. Die stuurt een waarschuwing naar de gebruikers die tijdens de besmettelijke fase in de buurt van de pa­tiënt zijn geweest. Wie zo’n melding krijgt, gaat gedurende twee weken in vrijwillige (thuis)isolatie.

Of de strategie van testen en traceren de epidemie een halt kan toeroepen, hangt af van de snelheid waarmee covid-19-patiënten met symptomen geïdentificeerd worden en waarmee de contacten verwittigd worden en in quarantaine gaan. Als er drie dagen voorbijgaan tussen de eerste symptomen en het traceren van de nauwe contacten, werkt de strategie niet. De contactpersonen besmetten immers nog tot drie dagen lang andere personen, en dus is het vechten tegen de bierkaai.

Precies daarom kan zelfs een leger ambtenaren de klus niet klaren: ze zijn niet snel genoeg om contacten in kaart te brengen, en bovendien zullen ze er ook heel wat missen. Ook een app zal er niet in slagen om álle mensen met wie iemand contact had te detecteren en te verwittigen.

Dat hoeft ook niet. Want de app kan succesvol zijn, zelfs als niet iedereen meedoet of de app slaafs volgt. Als twee derde van de covid-19-patiënten met symptomen geïden­tificeerd wordt, en als binnen de dag twee derde van hun contacten in quarantaine gaat, is dat voldoende om de epidemie te laten uitdoven. Dan besmet elke patiënt (met of zonder symptomen) gemiddeld nog minder dan één persoon, waardoor er na verloop van tijd geen nieuwe besmettingen meer bijkomen.

Maar de auteurs houden ook een stevige slag om de arm. Als de besmettelijkheid van covid-19 hoger blijkt te liggen dan het model veronderstelt, dan is testen en traceren alleen nooit voldoende. De auteurs gaan ervan uit dat elke besmette persoon twee medeburgers besmet. Zijn dat er drie, dan is het haast onmogelijk om alleen met die strategie de epidemie in te dijken.

Scholen snel open?

Niel Hens, die als professor biostatistiek (UAntwerpen en UHasselt) zelf met modellen het effect van maatregelen becijfert, denkt dat we niet alle maatregelen tegelijk zullen laten vallen. ‘Ook als testen en digitaal traceren ingevoerd wordt, is het niet verstandig om snel grote evenementen toe te laten. We weten dat ze tot grote verspreidingen kunnen leiden.’ Denk aan het carnaval in Sint-Truiden of een fuif in Alken.

Of de scholen dankzij de app snel open kunnen, laten de auteurs in het midden. Ze stippen aan dat we nog niet weten in welke mate kinderen het virus verspreiden zonder er zelf last van te hebben. ‘Over de rol van kinderen zijn nog veel vraagtekens’, zegt ook Hens. ‘Ondanks de gevallen in België of de VS is het zeldzaam dat kinderen overlijden of op intensieve zorg belanden. Als kinderen snel immuun worden, zou de verspreiding moeilijker worden.’

Tegelijk geven de auteurs aan dat testen en traceren nog krachtiger kan zijn dan hun model doet vermoeden. In hun berekeningen gaan ze er niet van uit dat ook de contacten van een besmet geval getest worden. Als dat wel gebeurt, kan het aantal besmettingen nog sterker dalen. Dat is wat Zuid-Korea vandaag al doet.

Steven Van Gucht, voorzitter van het Wetenschappelijk Comité Corona, ziet brood in een app. Hij merkt wel op dat het succes van de app mee bepaald zal worden door de duidelijke communicatie. ‘Het is niet voldoende om te melden: “u was drie dagen geleden in contact met een besmet persoon”. So what? Daar moet, op basis van de intensiteit en duur van het contact, een duidelijke instructie aan gekoppeld worden.’

Binnenland
  1. Coronabesmettingen nemen verder af
  2. Maar 384 inspraakreacties over nieuwe Vlaamse stralingsnormen 5G
  3. Foto Cartoon van de dag - juni 2021
  4. Raad van Europa vraagt Madrid af te zien van uitleveringsprocedure tegen Puigdemont
  5. De Wever bijt van zich af in gemeenteraad over PFOS-dossier: ‘Volksgezondheid voorop in élk dossier’
  6. Opgepast voor phishingmail met uitzicht van De Standaard
  7. IT-systemen stad Luik plat door cyberaanval
  8. Eerste bodemstalen uit Beveren ­blijven onder saneringsnorm
  9. Alle premetrolijnen in Antwerpen urenlang verstoord, dienstregeling hervat
  10. Zaak-Jürgen Conings | Van Quickenborne: delen beelden lichaam Conings ‘moreel verwerpelijk’
  11. Jager verdacht van verspreiden beelden Jürgen Conings
  12. Zaak Sanda Dia: beslissing over wrakingsverzoek valt op 28 juni
  13. Burgemeesters blijven bij weigering Tomorrowland
  14. Federaal parket bevestigt zelfdoding Jürgen Conings, verdere analyse nodig om tijdstip van overlijden te bepalen
  15. Coronablog | Leuven schaft mondmaskerplicht af
  16. Vooruit mag PFOS-commissie leiden
  17. Alle wapens van Jürgen Conings zijn terecht
  18. Ex-minister Joke Schauvliege reageert op PFOS-dossier: ‘Ben een gemakkelijke prooi op dit moment’
  19. Oproep | Welke vragen heeft u over het PFOS-schandaal?
  20. Video Jager die lichaam Jürgen Conings ontdekte: ‘Ik struikelde over zijn been’

De podcasts van De Standaard