Nederlandse economen roepen premier Rutte op het matje: 'Wees ruimhartiger'
Premier Rutte Foto: epa
In een manifest roepen meer dan zestig Nederlandse economen hun regering op de ‘onverantwoorde’ koers in de Europese aanpak van de coronacrisis te wijzigen.

In nauwelijks 24 uur hebben ruim 60 Nederlandse economen een manifest opgesteld waarin ze de Nederlandse regering dringend oproepen een Europese aanpak van de coronacrisis onomwonden te ondersteunen.  Ze vinden de huidige terughoudende Nederlandse opstelling – vooral tegenover Italië – niet te verantwoorden.

‘Er is nauwelijks een duidelijker gemeenschappelijke uitdaging te bedenken dan de huidige pandemie’, schrijven ze. ‘De strijd tegen een gemeenschappelijke vijand, het virus, mag de eurozone niet in een crisis storten. Nederland ontkomt er niet aan ruimhartiger te zijn, en dit uit te dragen.’

Nederland had zich vorige week op de Europese Top hard opgesteld. Premier Rutte en zijn minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) kantten zich tegen extra noodmaatregelen in de strijd tegen het coronavirus. Zo schoot Rutte de mogelijkheid om coronaobligaties uit te geven af.

Ook uit eigenbelang

De economen wijzen erop dat Nederland met zijn open economie zich moet aansluiten bij een Europese aanpak. ‘Het is ook in ons eigen belang dat landen als Italië, maar ook Spanje en Portugal, de crisis te lijf kunnen.”

Er zijn, aldus de economen, twee redenen waarom verdere vertraging vanuit Nederland op dit moment contraproductief is. In dat geval zal de Europese Centrale Bank weer op eigen houtje handelen. Dat betekent dat democratische legitimatie en sturing ontbreekt. Regeringsleiders en parlementen staan dan opnieuw aan de zijlijn.

De tweede reden is dat Nederland zijn effectiviteit in Europa moet bewaken. De gemeenschappelijke dreiging van het virus vraagt nu inschikkelijkheid en hulp. ‘Landen moeten uiteraard hervormen en hun huishoudboekje op orde krijgen. Om dit te bewerkstelligen zullen we in de toekomst zeker van ons moeten laten horen. Maar nu is niet het moment voor die discussie. We kunnen en moeten nu vanuit onze relatief comfortabele positie solidariteit uitstralen.’

De economen bevelen geen permanente mechanismes aan waarbij alle eurostaten voor elkaar garant staan. Maar wel een gezamenlijke financiering voor de aanpak van de huidige crisis. Het meest voor de hand liggend is de activering van het bestaande noodfonds ESM. Dat kan bijvoorbeeld kredietlijnen geven aan lidstaten. Die moeten specifiek gericht zijn op de crisis en staan los van hervormingsprogramma’s en de conditionaliteiten daarin. Het ESM heeft een capaciteit van 410 miljard. Dat kan eventueel zelfs worden verhoogd.

Hoekstra bekent gebrek aan empathie

Mminister van Financiën Wopke Hoekstra probeert ondertussen de schade te beperken. In een gesprek met RTL Z zei hij dat hij niet empathisch genoeg is geweest. ‘We hadden vorige week, ook ikzelf, beter naar voren moeten brengen dat we willen helpen.’ Maar over het ESM of de coronabons blijft hij op de rem staan. ‘Medische middelen zijn nodig, daar wil ik graag over praten’, zegt Hoekstra.