Nationale Bank en De Croo wringen banken arm om voor 50 miljard euro coronakredieten
Foto: ISOPIX

De Nationale Bank en Financiën hebben de banken de arm omgewrongen om de meeste verliezen op te vangen van een kredietpakket van 50 miljard euro voor door corona getroffen zelfstandigen en bedrijven. Bedrijven én particulieren krijgen ook tijdelijk uitstel van betaling aan banken. De NBB en De Croo waren helder: we hebben de banken gered in 2008, nu moeten de banken de economie redden. De banken vrezen verzwakt uit de crisis te komen.

De regeling is van belang voor bedrijven die door de uitbraak van het coronavirus in financiële problemen komen. Er zijn twee grote luiken: zes maanden uitstel van betaling aan banken én de mogelijkheid om een overbruggingskrediet te krijgen voor 12 maanden.

De afspraken leggen vast wie voor de mogelijke verliezen op die nieuwe kredieten zal opdraaien. Dat zijn dus in de eerste plaats de banken. Op hun bestaande kredieten slikken ze sowieso de verliezen alleen terwijl voor verliezen op nieuwe kredieten de overheid maar tussenkomt als die verliezen te fors beginnen oplopen.

In een eerste fase dragen de banken van die nieuwe coronakredieten de eerste 300 basispunten (3 procent) aan kredietverliezen. Volgens minister van Financiën Alexander De Croo betekent dit dat de banken de schok opvangen te vergelijken met een crisis die drie  keer zo hard mag toeslaan als tijdens de financiële crisis van 2008. Deze 300 basispunten op een pakket van 50 miljard coronakredieten komt neer op een te slikken verlies van 1,5 miljard euro.

Als op de tijdelijke coronakredieten, die een looptijd van maximaal 12 maanden krijgen, de verliezen boven die 300 basispunten oplopen, dan neemt de staat de helft van de verdere verliezen op zich. Als de verliezen boven de 500 basispunten uitkomen, is de afspraak 80/20 voor respectievelijk overheid en banken

Volgens Pierre Wunsch, gouverneur van de Nationale Bank, 'doen de Belgische banken een grotere inspanningen dan de banken in de buurlanden.' HIj wijst erop dat de banken stevige buffers hebben.

De Croo, de Nationale Bank en Febelfin (de banken) hebben afgesproken dat de banken voor  50 miljard euro overbruggingskredieten kunnen uitgeven. Dat is bijzonder veel. De bestaande kredietportefeuille van de banken met jarenlange kredieten bedraagt circa 150 miljard euro.

Oude kredieten

De staatswaarborg die de overheid in het leven roept is enkel geldig voor bedrijven die op 1 februari nog geen betalingsachterstand hadden en voor wie op 29 februari minder dan 30 dagen achterstand had. 'Dat is 98 procent van de kredieten', zei De Croo.

Banken verklaren zich ook  bereid uitstel van betaling te geven aan bedrijven én particulieren. Het uitstel van betaling aan de banken loopt tot 30 september. Het wordt niet automatisch toegekend maar moet aangevraagd worden.

Ook voor particulieren

Het uitstel van betaling geldt bijvoorbeeld voor particulieren die tijdelijk hun woonkrediet niet kunnen afbetalen. Ze kunnen tot eind september kosteloos vrijgesteld worden van betaling van intrest én kapitaal. Het zal wel moeten gaan om particulieren die niet nog een spaarpot achter de hand hebben maar enkel om mensen wie het water tot aan de lippen komt. 'Kwestie van dit met gezond verstand toe te passen en solidair te zijn met wie het moeilijk heeft', zei Johan Thijs, voorzitter van de bankenfederatie Febelfin. Eerder had De Croo over 'automatisch uitstel van betaling' gesproken maar de banken houden dus het laatste woord.

De coronakredieten waarvoor de staatswaarborg kan gevraagd worden, kunnen tot maximaal eind september verstrekt worden en hebben een looptijd van maximaal 12 maanden. Ze zijn bestemd voor zelfstandigen en bedrijven. Bedrijven kunnen maximaal 50 miljoen euro opnemen onder de staatswaarborg. KMO's betalen daarvoor aan de staat een vergoeding van 25 basispunten, grote bedrijven (die wat grotere bedragen opnemen) betalen 50 basispunten.

'Alles op alles'

'Dit is een uitzonderlijke crisis die om uitzonderlijke maatregelen vraagt', zegt De Croo. 'We zetten op dit moment alles op alles om te voorkomen dat gezonde bedrijven overkop gaan en gezinnen in betaalproblemen komen. Dat zou een negatieve spiraal op gang brengen en de huidige crisis alleen nog maar groter maken. We doen er dan ook alles aan om gezinnen en bedrijven bij te staan.'


Banken vrezen verzwakking

Het akkoord tussen Financiën, de Nationale Bank én de banken (Febelfin) kwam afgelopen nacht tot stand na verschillende dagen van getouwtrek. De staatswaarborg kan oplopen tot globaal 50 miljard, maar pas aan het eind van de rit worden de totale verliezen volgens de afgesproken formule verdeeld.

Banken vrezen dat ze door deze voor hen zware regeling verzwakt uit de crisis komen tegenover buitenlandse banken. Maar zowel Nationale Bank als De Croo waren onverbiddelijk: de overheid heeft de banken gered tijdens de financiële crisis. Nu moeten de banken de economie redden. Bovendien is de redenering dat de banken nog stevige winsten maakten vorig jaar. 

De vraag is natuurlijk welke verliezen banken op hun huidige kredietportefeuille kunnen lijden. Als ze daarop 300 basispunten zouden verliezen, wat voor alle duidelijkheid een theoretische berekening is in deze fase, gaat het al om 4,5 miljard euro. Als het stof gaat liggen zijn de banken mogelijk een groot deel van hun buffers kwijt die ze hebben opgebouwd om beter schokbestendig te zijn.

De aandeelhouders van banken leveren dus mee in. De vraag zal zijn of met deze maatregel niet de kiemen gelegd worden van nieuwe problemen. Het zal ervan afhangen in welke mate ook oude kredieten in gevaar komen.

Als de banken massaal verliezen moeten slikken, zullen ze minder geneigd zijn om in een volgende fase nog kredieten te verstrekken. Ondanks de open kredietkraan van vandaag zijn de kiemen van een nakende  kredietschaarste gezaaid.