Jan Raes wordt interim-ceo van Opera Ballet Vlaanderen
Foto: Jimmy Kets

Jan Raes vervangt de komende acht maanden intendant Bart van der Roost, met wie eind december onverwacht de samenwerking beëindigd werd.

Opera Ballet Vlaanderen heeft een financieel probleem en het bedraagt 1,3 miljoen euro. De vraag is of dat een majeur probleem is dat een krachtdadig ingrijpen vereist, of dat het al bij al wel te overzien is. De raad van bestuur besliste vanavond dat er een hands on-aanpak vereist is. Jan Raes (60) begint meteen vanaf 1 februari als interim-ceo. Hij blijft acht maanden aan boord. In die periode moet hij orde op zaken stellen en binnen die tijd moet de opera proberen een nieuwe zakelijk leider aan te stellen.

Raes heeft zopas een mandaat van elf jaar afgesloten als directeur bij het Concertgebouworkest Amsterdam. Hij is tevens één van de drie resterende kandidaten om in Brussel directeur te worden van Bozar. Die kandidatuur blijft overeind.

Maar was zijn overkomst dringend nodig? Begin oktober trokken de artistiek directeurs van Opera Ballet Vlaanderen al aan de noodrem. Bij de tussentijdse rapportages zagen ze de financiële cijfers rare capriolen maken, zonder dat daar aanwijsbare redenen voor waren. Daarop bestelde de raad van bestuur bij Deloitte een financiële audit. Die leidde tot het ontslag van Bart van der Roost, van wie men aanvoelde dat hij een groot huis als Opera Ballet Vlaanderen niet in de hand had.

Ook de artistieke leiding deed voorstellen om het huis weer gezond te maken. ‘Er is geen reden tot paniekvoetbal’, zegt Jan Vandenhouwe, artistiek directeur opera. ‘Het begrotingstekort bedraagt 1,3 miljoen euro. Op een jaaromzet van 43 miljoen euro is dat drie procent. Dat is dus minder dan de meeste cultuurhuizen moeten besparen. Met een nuchter zakelijk beleid kunnen we dat op één seizoen rechttrekken. Zo is er alle tijd om een vacature uit te schrijven.’

Jan Raes leidde diverse grote muziekinstellingen. In ons land was hij artistiek directeur van het Conservatorium van Antwerpen en intendant van het Filharmonisch Orkest van Vlaanderen. In 2004 vertrok hij naar Nederland. Eerst om het Rotterdams Philharmonisch Orkest te leiden. De voorbije elf jaar leidde hij het Concertgebouworkest in Amsterdam. Voor die culturele verdiensten kreeg hij vijf jaar geleden de titel van baron.

'Baart me zorgen'

‘Je kunt toch niemand benoemen zonder de artistiek leiders te consulteren’, zegt Peter de Caluwe, directeur van de Muntschouwburg op de aanstelling van een interim-ceo bij Opera Ballet Vlaanderen. ‘Er is geen artistieke crisis, geen leiderschapscrisis en geen financiële crisis bij de collega’s in Antwerpen. Waarom worden de artistieke leiders dan overruled door iemand die dit soort werk nog niet gedaan heeft?’ De artistieke leiders in kwestie, dat zijn Jan Vandenhouwe voor opera en Sidi Larbi Cherkaoui voor dans.

‘Ik zie hier een tendens in die me zorgen baart. Kunstinstellingen worden hoe langer hoe meer als bedrijven gezien. De hoofdtaak van zo’n huis is echter opera en dans creëren. In alle toonaangevende operahuizen ter wereld gebeurt dat nog steeds met intendanten en artistieke leiders aan het hoofd. Ik pleit er net voor om de artistieke leiders zoveel mogelijk te empoweren en vertrouwen te geven. Niet om iemand boven hun te zetten', vindt de Caluwe.