Europese staten activeren sanctiemechanisme bij Iran-deal
President Hassan Rohani van Iran tijdens een bezoek aan een Iraanse kerncentrale in 2015. Foto: AP

Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland hebben een sanctiemechanisme geactiveerd bij de nucleaire deal met Iran. Dat brengt het einde van het akkoord uit 2015 een stap dichterbij, al zeggen de drie landen daar niet op uit te zijn.

Nadat de VS zich uit het akkoord hadden teruggetrokken en opnieuw sancties tegen Teheran hadden ingevoerd, heeft ook Iran zijn engagementen tegenover de Iran-deal teruggeschroefd.

Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk zijn daarmee niet opgezet en ondernemen nu zelf stappen. 'We aanvaarden het argument niet dat Iran het akkoord niet meer helemaal moet naleven', klinkt het in een gezamenlijke mededeling.

Ze zeggen dat ze geen andere keuze hebben dan het mechanisme te activeren; dat op termijn tot nieuwe sancties kan leiden. Toch willen ze niet zover gaan als de Verenigde Staten, dat zich intussen volledig heeft teruggetrokken uit de nucleaire doel. 'Gezien de recente ontwikkelingen die de hele regio bedreigen, is het net ontzettend belangrijk dat de huidige escalatie niet leidt tot een verdere toename van kernwapens', luidt het in een verklaring.

Diplomatieke oplossing

Op 6 januari kondigde Iran aan dat het de limieten op het verrijken van uranium zou schrappen. Maar het land liet wel verstaan dat het nog met de nucleaire waakhond van de VN wil samenwerken. Toch leeft de vrees dat Iran in minder dan een jaar tijd een kernwapen zou kunnen ontwikkelen.

De drie Europese landen laten de deur wel openstaan voor een diplomatieke oplossing. ‘Gezien de recente gebeurtenissen is het des te belangrijker dat we geen crisis over nucleaire proliferatie aan de huidige escalatie in de regio toevoegen.’

Soleimani

In 2015 bereikten de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties plus Duitsland en de Europese Unie met Iran een akkoord omtrent de nucleaire activiteiten van de islamitische activiteiten van de islamitische republiek.

In 2018 stapte Washington unilateraal uit het akkoord (JCPOA in het jargon), waarna Teheran de regels niet meer strikt begon te volgen. Nadat de VS de Iraanse generaal Qassem Soleimani in Irak hadden uitgeschakeld, liet Teheran vorige week weten zich helemaal niet meer te zullen houden aan de bepalingen van het akkoord.

Zestig dagen de tijd

Volgens The New York Times begint zodoende een klok te tikken voor wat zestig dagen van onderhandelen met Iran kan zijn, opdat het land opnieuw zijn verplichtingen volledig zou nakomen. De stok achter de deur is het herinstellen van de sancties vanwege de Verenigde Naties, met inbegrip van een wapenembargo.

'Ons doel is duidelijk: wij willen het akkoord vrijwaren en binnen de parameters van het akkoord tot een diplomatieke oplossing komen', twitterde de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas. 'Wij roepen Iran op constructief deel te nemen aan het onderhandelingsproces dat nu begint.'