New York Times reconstrueert Trumps beslissing om Soleimani te doden
Betogers in Iran houden een pop vast die de Amerikaanse president voorstelt. En een foto van Soleimani. Foto: afp
De Amerikaanse president Donald Trump had oorspronkelijk een andere reactie op aanhoudende Iraanse provocaties in gedachten, maar de vrees voor een herhaling van het Benghazi-scenario bracht daar verandering in. Dat blijkt uit een reconstructie van de gebeurtenissen achter de schermen in het Witte Huis door de 'New York Times'.

Het verhaal dat zou leiden tot de dood van Soleimani begon op vrijdag 27 december. Toen kwam een Amerikaanse burger om het leven bij een raketaanval op een Iraakse legerbasis nabij Kirkuk. Een aanval waarvoor Iran volgens de Amerikanen verantwoordelijk was.

Het lijstje

Een dag later vlogen minister van Defensie Mark Esper en generaal Mark Milley, de voorzitter van de generale staf van het Amerikaanse leger, vanuit Washington naar het buitenverblijf van president Trump in Mar-a-Lago in Florida. Op de agenda: overleg over hoe te reageren op de aanhoudende Iraanse provocaties in Irak.

Esper en Milley stelden Trump daar een lijstje met opties voor: raketaanvallen op Iraanse schepen, op munitiedepots, op lanceerfaciliteiten, of luchtaanvallen op Iraakse milities die gesteund worden door Iran.

Onderaan het lijstje stond de meest extreme mogelijkheid: een aanval op generaal Soleimani, de man die al jaren door de VS verantwoordelijk wordt gehouden voor de Iraanse aanvallen op Amerikaanse faciliteiten in het Midden-Oosten. Een trucje dat oorlogszuchtige beleidsmakers in het Pentagon al langer gebruiken: een extreme optie voorstellen om de andere keuzemogelijkheden redelijker te laten lijken.

Benghazi

Op 28 december verwierp president Trump die extreme optie inderdaad nog, en koos hij voor luchtaanvallen op de Iraakse militie Kataib Hezbollah. De Iraniërs vonden die reactie echter op hun beurt buitensporig, en organiseerden dan weer massale protesten aan de stilaan belegerde Amerikaanse ambassade in Bagdad.

In de dagen daarop zou een woeste Trump, ijsberend voor de televisieschermen met liveverslaggeving, volgens bronnen van de New York Times dan ook steeds meer gevreesd hebben voor een herhaling van het Benghazi-scenario. In die Libische stad werd in 2012 de Amerikaanse ambassade aangevallen door een islamitische terreurgroep. Daarbij kwamen vier Amerikanen om het leven. Volgens medewerkers zou Trump meermaals geschreeuwd hebben dat ze nu niet anders konden dan reageren, omdat de Verenigde Staten anders 'zwak' zouden lijken.

Een Japanse admiraal

Daarom koos Trump donderdag - aangespoord door de belangrijkste haviken in zijn regering, vicepresident Pence en minister van Buitenlandse Zaken Pompeo - voor de meest extreme optie. Naar verluidt tot ontzetting van de belangrijkste officials in het Pentagon: zowel president George W. Bush als president Obama hadden een aanval op Soleimani in het verleden al verworpen als 'te provocerend'.

Soleimani was namelijk ontegensprekelijk een belangrijk lid van de regering van een ander soeverein land, hij werd door velen zelfs beschouwd als de belangrijkste man in Iran na ayatollah Khamenei. De laatste keer dat de Verenigde Staten een aanval uitvoerden op een belangrijke militaire leider van een ander land, dateerde uit 1943: toen schoot de Amerikaans luchtmacht het vliegtuig met de Japanse admiraal Isoroku Yamamoto neer.

Bovendien was er in de hoogste kringen van de Amerikaanse inlichtingendiensten geen eensgezindheid over de dreiging die uitging van Iran: volgens sommigen was een aanval op Amerikaanse doelwitten nakend, een logica die president Trump later ook aanhaalde om zijn aanval op Soleimani te rechtvaardigen. Maar volgens anderen was het 'business as usual', 'een gewone dag in het Midden-Oosten'.

Aanvallen of niet?

Het bevel was echter gegeven, en het Amerikaanse leger zocht in de dagen daarop naar een gelegenheid om Soleimani te doden. Finaal werd beslist om de aanval uit te voeren wanneer Soleimani vrijdag zou landen op de luchthaven van Bagdad.

Bleef enkel de vraag over of Soleimani in het gezelschap zou zijn van Iraakse overheidsofficials. Irak is officieel nog steeds een bondgenoot van de VS, dus in dat geval zou de aanval afgeblazen zijn. Maar toen bleek dat er zich geen Irakezen in het gezelschap van Soleimani bevonden, gaf president Trump donderdagavond om vijf uur het bevel voor de aanval. Enkele uren later was de man die de VS al jaren het leven zuur maakte dood.