De vulkanologen in Nieuw-Zeeland zijn experts in hun vakgebied, maar konden niet voorkomen dat bij een uitbarsting van de actieve vulkaan White Island minstens vijf mensen het leven lieten. ‘De activiteit van een actieve vulkaan is heel moeilijk te voorspellen’, zegt vulkanoloog Matthieu Kervyn, professor aan de vakgroep geografie van de Vrije Universiteit Brussel.

Iets over twee uur ’s middags lokale tijd liep het mis in Nieuw-Zeeland. De vulkaan White Island, door de inheemse Maori Whakaari genoemd, barstte kortstondig uit. Wellicht kwam daarbij geen lava vrij en gaat het om een stoomexplosie waarbij stukken van de krater werden verpoederd en kilometershoog in de lucht werden gespuwd. Op het moment van de uitbarsting waren toeristen aanwezig op de vulkaan. Er zijn al zeker vijf doden geteld, maar de politie vreest dat het aantal nog zal oplopen.

De onstabiele omstandigheden op het eiland, zoals toxische gassen of vallende stenen, maken het voor de reddingsteams onmogelijk om het eiland te doorzoeken. Hoe komt het dat de uitbarsting niet kon worden voorspeld?

‘White Island is een heel actieve vulkaan, er gebeurt altijd wel iets’, zegt Kervyn. Er was een kleine verhoging in de activiteit waargenomen, waardoor het Volcanic Alert Level enkele weken geleden werd opgetrokken naar niveau twee. Dan spreekt men van ‘matige tot verhoogde’ vulkanische activiteit. ‘Dan kan je nog niet voorspellen of en wanneer een explosie zal plaatsvinden, omdat er altijd activiteit is’, zegt Kervyn. ‘Er zijn dus geen goede waarschuwingssignalen.’ Meer activiteit wijst ook niet noodzakelijk op een nakende eruptie. Dat is anders bij niet-actieve vulkanen, die soms jaren rusten, en dan eerst activiteit tonen voor ze uitbarsten.

Vulkaantoerisme

De vulkaan is een erg populaire trekpleister, er komen jaarlijks zo’n 10.000 toeristen op af. White Island is de actiefste vulkaan van het land en heeft een beschermde status. Omdat de krater maar een paar honderd meter boven het zeeniveau ligt, is van een zware klimpartij geen sprake om tot aan de top van de vulkaan te geraken.

’Het is altijd moeilijk om een evenwicht te vinden tussen toerisme en veiligheid’, zegt Kervyn. ‘Een actieve vulkaan bezoeken is spannend, maar toeristen moeten ook altijd zelf een inschatting maken van de risico’s, en weten dat het nooit zonder gevaar is. Als we het risico op nul willen brengen, moeten uitstapjes naar actieve vulkanen verboden worden.’