Angela Merkel heeft voor de eerste keer in haar kanselierschap het voormalige naziconcentratiekamp Auschwitz-Birkenau in Polen bezocht. 'Dit verhaal moet verteld worden', speechte ze.

Aanleiding voor haar bezoek is het tienjarig bestaan van de Auschwitz-Birkenau Foundation, de stichting die zich inzet voor het behoud van de gedenkplaats van de Jodenvervolging. De Duitse regering heeft 60 miljoen euro vrijgemaakt voor het onderhoud van de site.

Bij de Zwarte Muur hield de bondskanselier een minuut stilte en legde ze een krans neer. Daar werden duizenden gevangenen geëxecuteerd. Ook de Poolse minister-president Mateusz Morawiecki was erbij. 

In een speech zei de Duitse bondskanselier dat ze schaamte voelt over de 'barbaarse misdaden die hier door de Duitsers zijn begaan'. 'We mogen geen enkele vorm van antisemitisme aanvaarden', zei Angela Merkel. Dat is volgens de bondskanselier meer dan retoriek. Ze waarschuwde dat misdaden zoals in nazi-Duitsland opnieuw kunnen gebeuren. We mogen onze ogen en oren niet sluiten wanneer mensen het slachtoffer zijn van racisme en haat, zei ze. Antisemitisme bedreigt momenteel het 'joodse leven in Duitsland en Europa'. Auschwitz verplicht volgens Merkel iedereen 'om de waardigheid van onze buren te beschermen'.

Eerste bezoek

Het is de eerste keer sinds haar aantreden veertien jaar geleden dat bondskanselier Merkel Auschwitz bezoekt. Nochtans hecht Merkel veel belang aan de herdenking van de Holocaust. Eerder heeft ze al andere voormalige naziconcentratiekampen bezocht, waaronder Dachau en Buchenwald. Ze is meerdere keren bij de Yad Vashem-gedenkplaats in Israël geweest. Al vaak heeft ze benadrukt hoe belangrijk het is om de gruweldaden van de nazi’s te blijven herinneren.

Duitsland is de grootste donor van de Auschwitz-Birkenau Foundation. ‘Veel van de gebouwen zijn niet gebouwd om lang mee te gaan’, zegt de directeur Cywinski. Volgens hem heeft de stichting voor haar opdracht zo’n vijf miljoen euro per jaar nodig.

Voorgangers

Helmut Schmidt, die tijdens de Tweede Wereldoorlog gedecoreerd werd met het ijzeren kruis voor zijn inzet bij het Beleg van Leningrad, was in 1977 de eerste Duitse bondskanselier die het concentratiekamp bezocht. ‘Deze plaats dwingt stilte af’, speechte hij toen. ‘Maar ik ben zeker dat de Duitse kanselier hier niet kan zwijgen.’

Zijn opvolger Helmut Kohl heeft Auschwitz twee keer bezocht: in 1989 en 1995. Merkels voorganger Gerhard Schröder is er nooit geweest.

Op 27 januari 2020 is het 75 jaar geleden dat het concentratiekamp werd bevrijd door het Russische leger. In Auschwitz-Birkenau kwamen meer dan een miljoen mensen om. In totaal zijn bij de Holocaust meer dan zes miljoen Joden vermoord.