Australië neemt wet aan die bootvluchtelingen nog meer moet afschrikken
Asielzoekers in het detentiecentrum van de Australische overheid op Manus, een eiland van Papoea-Nieuw-Guinea. Foto: REUTERS

Het parlement van Australië keurde woensdag een wet goed waardoor artsen niet langer de medische repatriëring van zieke asielzoekers vanuit de afgelegen detentiecentra in de Stille Oceaan naar het vasteland kunnen bevelen. Tegenstanders vrezen dat het afschrikkingsmiddel mensenlevens in gevaar brengt.

De controversiële Australische immigratiewetgeving bepaalt dat op zee onderschepte bootvluchtelingen naar detentiecentra op Papoea-Nieuw-Guinea en Nauru gestuurd worden. Het vasteland van Australië mogen ze slechts zelden betreden, zelfs niet nadat ze daadwerkelijk erkend worden als vluchtelingen.

In februari slaagden onafhankelijke parlementsleden er samen met de oppositie in om een maatregel goedgekeurd te krijgen waardoor asielzoekers toch naar Australië konden worden gestuurd, indien hun medische toestand dat vereiste. Een dokter moest daarvoor dan wel de expliciete opdracht gegeven hebben.

Australië neemt wet aan die bootvluchtelingen nog meer moet afschrikken
Peter Dutton (L), minister van Binnenlandse Zaken, en premier Scott Morrison (R) lichten de nieuwe wet toe op een persconferentie. Foto: EPA-EFE

Na zijn verkiezingsoverwinning van afgelopen mei beloofde premier Scott Morrison dat zijn regering die maatregel terug zouden draaien. Bij gebrek aan een meerderheid in de senaat van Australië moest ook hij daarvoor op zoek naar de steun van onafhankelijke parlementsleden.

En die steun vond Morrison ook, na weken onderhandelen. De Australische senaat kon daardoor de maatregelen terugdraaien, met 37 stemmen voor en 35 tegen. ‘Dokters zijn niet verkozen. Je kan hun advies wel volgen, maar ze hoeven geen verantwoording af te leggen aan het grote publiek’, zei de onafhankelijke senator Jacqui Lambie, die met haar stem voor het wetsvoorstel beslissend bleek te zijn.

Medische voorzieningen ondermaats

In de twee Australische detentiecentra in de Stille Oceaan verblijven vandaag ruim 500 asielzoekers. Sommigen verblijven er al zes jaar lang in erg moeilijke omstandigheden. Volgens hulporganisaties kampen velen van hen daardoor met mentale problemen.

De Verenigde Naties hebben in het verleden al vaker kritiek gehad op de afgelegen detentiecentra die de Australische overheid openhoudt. Volgens de VN zijn medische voorzieningen en psychologische hulp er ondermaats. ‘De beslissingsbevoegdheid over de medische toestand van patiënten wegnemen van dokters en in handen leggen van ongekwalificeerde ambtenaren brengt de meest zieke en kwetsbare individuen in groot gevaar’, zegt Paul McPhun, directeur van Artsen Zonder Grenzen in Australië.

Goedkeuring van minister

Volgens premier Morrison is dat echter niet het geval. Hij benadrukte dat Australië asielzoekers wel degelijk ‘voldoende’ medische hulp biedt. ‘Zij die niet geholpen kunnen worden op de eilanden, kunnen mits goedkeuring van de minister van Binnenlandse Zaken, nog steeds naar het vasteland worden doorverwezen’, zei hij.

Morrison noemde om die reden de in maart goedgekeurde repatriëringsmaatregel ‘overbodig’. Volgens hem ondermijnde die ook Australië’s grensbeleid.

Medio november raakte bekend dat de Iraans-Koerdische journalist en schrijver Behrouz Boochani, die als asielzoeker zes jaar werd vastgehouden in het Australische detentiecentrum op het eiland Manus, was vrijgelaten. Hij week na zijn vrijlating uit naar Nieuw-Zeeland.