Tijdens een kribbig leidersdebat in de aanloop naar de verkiezingen van 12 december kozen zowel de Conservatieve premier Boris Johnson als zijn rivaal, Labourleider Jeremy Corbyn, voor de aanval. Johnson trachtte Corbyn als besluiteloos af te schilderen, terwijl de oppositieleider zich luidop afvroeg of de eerste minister wel te vertrouwen was.

Het debat was het eerste in zijn soort in de aanloop naar de stembusgang van 12 december. Die verkiezingen moeten het Verenigd Koninkrijk uit de Brexit-impasse halen. De (mislukte) pogingen om tot een Brexit te komen, hebben de internationale positie van het land intussen verzwakt en wegen stevig op de vijfde grootste economie ter wereld.

Terwijl de premier zich tijdens het debat verschillende keren bediende van zijn slogan 'get brexit done', riep Corbyn de ITV-kijkers op om op 12 december 'te stemmen voor hoop'.

Boris Johnson toonde zich strijdvaardig in zijn belofte om een Brexit waar te maken. Volgens Johnson kunnen enkel de Conservatieven Groot-Brittannië snel uit de Europese Unie halen. ‘We zullen de EU zeker op 31 januari verlaten’, zei de premier. ‘Er ligt immers een deal klaar’, klonk het, doelend op de overeenkomst die de hij reeds met Brussel onderhandelde. Bovendien prikte Johnson 2020 ook als deadline voor een handelsovereenkomst die de langetermijnrelaties tussen Groot-Brittannië en de Europese Unie zou regelen.

Nieuw referendum

De premier verweet zijn rivaal Corbyn dat diens belofte van een tweede referendum het vertrek van Groot-Brittannië uit de EU alleen maar zou rekken. Johnson porde de oppositieleider maar liefst negen keer aan om zich voor of tegen een Brexit uit te spreken. Corbyn liet zich niet tot een concreet antwoord verleiden. Wel maakte hij zich sterk de beslissing van het volk te zullen respecteren. ‘De Britten zullen een eerlijke kans krijgen om te kiezen en wij zullen hun keuze ten uitvoer brengen’, zei Corbyn, verwijzend naar zijn referendumplan. Hij herhaalde ook dat zijn partij een verbeterde Brexitdeal zou onderhandelen. 

Volgens de Labourleider belooft Johnson met zijn aanpak geen snelle actie. Integendeel. Corbyn vreest voor nog meer jaren van besprekingen rond een goede handelsovereenkomst, niet enkel met de EU maar ook met de Verenigde Staten. De oppositieleider beschuldigde de Britse regering er ook van de openbare gezondheidszorg in de uitverkoop te willen zetten. Johnson ontkende die aantijging. ‘Het idee dat de deal van premier Boris Johnson eind januari kan worden afgerond, is gewoon nonsens,’ sneerde Corbyn. Zijn opmerking werd op applaus onthaald.

Uitlachen en mompelen

In een poging om de verkiezingscampagne – die weinig kiezers overigens kunnen smaken – in een definitieve richting te duwen, kozen beide leiders duidelijk voor de aanval. Johnson trachtte Corbyn als besluiteloos af te schilderen. Corbyn vroeg zich luidop af of de eerste minister wel te vertrouwen was. Johnson, die zijn belofte brak om het Verenigd Koninkrijk tegen 31 oktober uit de EU te leiden, werd uitgelachen toen hij daarop repliceerde: ‘Kijk wat ik beloofde als politicus te doen en wat ik heb gedaan.’

Het publiek reageerde echter ook met kritisch gemompel op de verdediging van Corbyn, die een passieve houding tegenover antisemitisme in zijn partij wordt verweten. De oppositieleider beweerde dat alle gevallen daarrond werden onderzocht en partijleden die zich aan antisemitische opmerkingen schuldig maakten, ofwel werden geschorst, ofwel de partij hadden moeten verlaten.

Kerstcadeau

Andere discussiepunten waren het Britse zorgstelsel, de mogelijke onafhankelijkheid van Schotland en het ongelukkige interview van de Britse prins Andrew over zijn connecties met de omstreden Amerikaanse miljardair Jeffrey Epstein.

Naar het einde toe werd een wat luchtiger thema aangesneden, na een vraag uit het publiek over welk kerstcadeau beide heren elkaar zouden willen geven. Corbyn dacht voor Johnson aan een exemplaar van Charles Dickens' A Christmas Carol, die onder meer de zware ongelijkheden in Victoriaanse Groot-Brittannië verhaalt. Johnson bedacht zijn concurrent aanvankelijk met een kopie van zijn 'briljante brexitdeal' en leek dat nog te menen ook. Onder druk van het publiek koos hij uiteindelijk voor een potje kroosjesjam.

'Hand shake'

Op een bepaald moment vroeg gastvrouw Julie Etchingham van televisiezender ITV aan de twee leiders om elkaar de hand te schudden en te beloven de toon van het politieke debat in Groot-Brittannië te verbeteren. Die is diep verdeeld sinds het referendum van 2016, waarin kiezers zich uitspraken voor een Brexit.

Meer dan drie jaar nadat Groot-Brittannië ervoor stemde om de EU te verlaten, zijn de traditionele politieke scheidslijnen in het land vervaagd. Weinigen kunnen of willen een overwinnaar van de verkiezingen in december aanduiden. Die stembusgang zal bepalen hoe, wanneer en zelfs of er een Brexit plaatsvindt.

Opiniepeilingen

Na het debat toonde het publiek zich verdeeld over de winnaar: terwijl 51% procent richting Johnson wees, vond 49% dat Corbyn het beter deed. Dat resultaat sprak volgens analisten in het voordeel van de Labour. Dat zou volgens peilingen over het stemgedrag 18 procentpunten achter liggen op de Conservatieven. Maar die aantallen kunnen sterk variëren.