De Ierse backstop was het grootste struikelblok in de Brexit-onderhandelingen. Wat staat er in het nieuwe akkoord over Noord-Ierland?

Ter herinnering: de backstop is de noodoplossing die Theresa May en de EU hadden uitgewerkt om de Ierse grens open te houden. Het kwam erop neer dat het héle VK in de douane-unie met de EU blijft, tot een betere oplossing is gevonden. Maar dat konden de harde brexiteers en de Noord-Ierse protestanten van de DUP niet aanvaarden. Daarom stemden ze het voorstel tot drie keer toe weg.

De nieuwe premier Boris Johnson wou de backstop heronderhandelen. De Europese hoofdonderhandelaar Michel Barnier zei op een persconferentie dat de backstop nu is vervangen door een nieuwe aanpak. De EU wou de grens tussen Ierland en Noord-Ierland open houden en de integriteit van de eenheidsmarkt bewaren. Voor Boris Johnson was het belangrijk om Noord-Ierland in de douane-unie met het Verenigd Koninkrijk te houden.

Vier delen

Het akkoord over Noord-Ierland bestaat uit vier belangrijke delen, zei Barnier.

  • De Europese regels blijven gelden voor goederen in Noord-Ierland. Dat betekent dat grenscontroles nodig zullen zijn. Alle controles en procedures zullen plaatsvinden in de Noord-Ierse havens en gebeuren door de Britse overheid namens de EU.
  • Noord-Ierland blijft juridisch deel uitmaken van het Britse douanestelsel, en valt zo onder het handelsbeleid van Londen. Maar het blijft tegelijk ook een toegangspunt tot de interne markt van de EU. Voor goederen die bestemd zijn voor Noord-Ierland, zullen de Britse tarieven gelden. Maar als er een risico bestaat dat goederen via Noord-Ierland de Europese eenheidsmarkt zullen binnenkomen, moet het VK de Europese douanetarieven hanteren. Een gezamenlijk comité zal bepalen voor welke goederen dit risico bestaat.
  • Het laatste struikelblok donderdagnacht waren de btw-tarieven. Het Europese systeem zal van toepassing blijven in Noord-Ierland, om een verstoring van de eenheidsmarkt te vermijden. 
  • Vier jaar nadat de deal wordt bekrachtigd, mag het Noord-Ierse parlement bij meerderheid stemmen of ze de regeling willen behouden.

DUP zegt nee

Boris Johnson maakt zich sterk dat de 'ondemocratische backstop is afgeschaft'. 'Het volk van Noord-Ierland zal zelf kunnen beslissen welke wetten het naleeft en zal - anders dan bij de backstop - het recht hebben uit de bijzondere overeenkomst (met de EU, nvdr.) te stappen als het dat wil.'

De tien Noord-Ierse unionisten kunnen zich daarentegen heel moeilijk verzoenen met het idee dat Noord-Ierland na de Brexit deel blijft uitmaken van de Europese eengemaakte markt voor goederen en de facto de Europese douaneregels moet volgen. Zij vrezen nog altijd dat dit een eerste stap is naar een eengemaakt Ierland.