De Poolse auteur Olga Tokarczuk en de Oostenrijker Peter Handke hebben de Nobelprijs voor de Literatuur voor het jaar 2018 én 2019 gewonnen. Ze volgen de Brits-Japanse Kazuo Ishiguro op. De prijzen zijn goed voor telkens 9 miljoen Zweedse kronen, omgerekend ongeveer 830.000 euro.

De Poolse auteur Olga Tokarczuk heeft de Nobelprijs Literatuur voor het jaar 2018 gewonnen. In 2018 brak ze internationaal door na het winnen van de Man Booker International Prize voor haar werk 'Flights', de Engelse vertaling van haar boek 'Bieguni' uit 2007, dat in het Nederlands is vertaald als 'De rustelozen'.

De Standaard schreef over 'De rustelozen': 'De roman van Olga Tokarczuk is een heerlijke bastaard, een prachtige straathond die loopt, snuffelt, is afgeleid, een aantal sporen volgt, daar weer mee stopt, opnieuw terugkeert, een ander verhaal ruikt. Wij hoeven hem alleen maar te volgen, achter hem aan te gaan en te vertrouwen op zijn instinct. Dan komen we op plekken waarvan we ons niet konden voorstellen dat ze bestonden, en die eigenlijk ook niet het doel van onze reis waren.'

Tokarczuk werd geboren in 1962 in het Poolse Seluchow. Ze debuteerde in 1989, het jaar van de val van de Muur. In de veranderende samenleving groeide ze uit tot een belangrijke intellectuele stem. In haar boeken schrijft ze vaak over de grillige geschiedenis van Polen, een land dat altijd tussen grootmachten geprangd zat en waarvan de grenzen meermaals verschoven. Ook haar studies psychologie en haar vele reizen zijn belangrijke inspiratiebronnen. Haar erudiete boeken zijn in Polen bestsellers.

Haar laatste boek is dit jaar in ons land verschenen onder de titel 'De Jacobsboeken' - onze recensent omschreef het boek als 'een monument van 900 bladzijden' en 'een magistraal historisch epos'.

Tweede laureaat

De tweede laureaat, de winnaar van de Nobelprijs Literatuur 2019, is de Oostenrijkse toneelschrijver, dichter en essayist Peter Handke. Handke werd geboren in 1942. In 1965 publiceerde de prestigieuze uitgeverij Suhrkamp zijn eerste roman. Een jaar later werd zijn eerste theaterstuk opgevoerd en dat veroorzaakte meteen controverse. Handke attaqueerde onder meer de estetische principes van de 'Groep 47', de kring van schrijvers en critici die de naoorlogse Duitse literatuur domineerde. 

Zijn bekende toneelstuk 'Publikumsbeschimpfung' keert de rollen van het theater om: de acteurs beschimpen het publiek, zonder dat er een handeling op de scène plaatsvindt. Zo'n 50 jaar later geldt de 76-jarige Handke als een van de meest invloedrijke schrijvers van Europa na de Tweede Wereldoorlog.

Met zijn oeuvre verwierf Handke een enorme bekendheid, tegelijk is hij een gecontesteerd figuur - vanwege de standpunten die hij innam tijdens de oorlog in ex-Joegoslavië. De 76-jarige man is vooral omstreden omdat hij destijds dweepte met de Joegoslavische oud-president Slobodan Milosevic. Handke vond dat Servië het belangrijkste slachtoffer was van de oorlogen in de Balkan. Zo annuleerde de Comédie Française in 2006 een toneelstuk van Peter Handke omdat de Oostenrijkse schrijver aanwezig was op de begrafenis van Milosevic.

De Zweedse academie, die de Nobelprijs voor de Literatuur uitreikt, had vorig jaar beslist om de prijs niet uit te reiken vanwege het schandaal rond Jean-Claude Arnault, de echtgenoot van een van de leden, die beschuldigd wordt van seksueel ongewenst gedrag. Katarina Frostenson verliet de academie dit jaar. Haar echtgenoot werd in december veroordeeld voor twee verkrachtingen en is daartegen in beroep gegaan.

Daarnaast zou Arnault de voorbije jaren ook de namen van zeven Nobelprijswinnaars hebben gelekt. Bovendien ontving Forum, de exclusieve club van Frostenson en Arnault, subsidies van de Academie. Volgens de Nobelstichting heeft de Academie sindsdien meerdere belangrijke maatregelen genomen om het vertrouwen in de instelling te herstellen.