Na drie dagen onderhandelen hebben de Europese leiders eindelijk beslissingen kunnen nemen over de topjobs. Onze premier zal Donald Tusk opvolgen als voorzitter van de Europese Raad.

Er werden tal van onderhandelingsscenario’s doorlopen, maar de beslissing over de verdeling van verschillende Europese topjobs werd dinsdag om 19 uur bekendgemaakt. 

Charles Michel wordt voorzitter van de Europese Raad, de Duitse Ursula von der Leyen is kandidaat om voorzitter van de Europese Commissie te worden, de Spanjaard Josep Borrell Fontelles wordt voorgedragen als hoge vertegenwoordiger voor het gezamenlijke buitenlandse beleid. Christine Lagarde zal aan de slag gaan als voorzitter van de Europese Bank en volgt zo Mario Draghi op. Ze legt hiervoor tijdelijk haar functie bij het IMF neer.

In de voetsporen van Herman Van Rompuy

Michel treedt zo in de voetsporen van onder meer Herman Van Rompuy, die van 1 januari 2010 tot en met 30 november 2014 voorzitter van de Europese Raad was. Zelf omschrijft Michel zich als 'een geëngageerde, maar geen naïeve en goedgelovige Europeaan'. 'Het is een grote verantwoordelijkheid en taak die ik met vastberadenheid zal invullen', reageert Michel op zijn aanstelling. 'Een verenigd Europa met respect voor de nationale diversiteit is mijn doel.'

Michel werd omschreven als 'een kat met negen levens’. ‘Dan weer ligt zijn naam op tafel, dan vliegt hij eraf, maar telkens opnieuw keert hij terug', zeiden bronnen tijdens de onderhandelingen aan De Standaard. Hij werd op een bepaald moment overwogen voor drie functies om de puzzel te leggen: voorzitter van de Europese Raad, Hoge Vertegenwoordiger voor het buitenlandbeleid én eerste vicevoorzitter van de Commissie. 

Het mandaat van de huidige voorzitter van de Europese Raad, Donald Tusk, verstrijkt op 1 december, nadien is Michel aan zet. De Europese Raadsvoorzitter krijgt een mandaat van 2,5 jaar, dat eenmaal verlengd kan worden. In tegenstelling tot de andere Europese topfuncties is voor de Franstalige liberaal de kous af. De staatshoofden en regeringsleiders kiezen hun voorzitter zelf en de benoeming van Michel hoeft dan ook niet bekrachtigd te worden door het Europees Parlement.

Michel krijgt meteen aan aantal grote dossiers op zijn bord. Naast de Brexit moeten de lidstaten tegen het einde van het jaar een akkoord hebben over de verdeling van honderden miljarden euro's in de meerjarenbegroting van 2021 tot 2027.

Charles Michel verlaat dus de nationale politiek, en dat zal gevolgen hebben voor onze huidige regering. Wat er met de regering-Michel zal gebeuren, nu de premier straks naar Europa vertrekt, leest u hier.

Commissievoorzitter

De nieuwe kandidaat-Commissievoorzitter, Ursula von der Leyen, is geen onbekende voor ons land. Ze groeide op in Brussel. Om haar kandidatuur te bevestigen moet ze 21 van de 28 lidstaten achter zich krijgen, goed voor zeker 65 procent van de Europese bevolking. Daarna is ook een absolute meerderheid in het parlement nodig. Tusk raadt Von der Leyen aan om rekening te houden met 'de geografische evenwichten in Europa' om een vice-voorzitter aan te stellen. 

De aanstelling van Von der Leyen is verrassend, omdat ze niet als Spitzenkandidat naar voor was geschoven door een van de grote fracties. De Nederlandse sociaaldemocraat Frans Timmermans leek de grootste kanshebber, zeker nadat Merkel hem openlijk steunde. Zij werd echter door haar eigen EVP-fractie teruggefloten. Uiteindelijk haalde hij het niet, omdat de EVP de post van Commissievoorzitter als grootste fractie absoluut niet wilde laten schieten. Von der Leyen maakt wel deel uit van de EVP-fractie.

Toch krijgt de voorstelling van Ursula von der Leyen ook kritiek vanuit eigen land. De Europarlementariër Sven Giegold zegt dat Europa 'beter verdient', omdat ze geen topkandidate zou zijn. 

Hoge vertegenwoordiger van het Europees buitenlands beleid

De Spaanse socialist Josep Borrell is door de regeringsleiders voorgedragen als nieuwe hoge vertegenwoordiger van het Europees buitenlands beleid. De hoge vertegenwoordiger, op dit moment Federica Mogherini, maakt deel uit van de Europese Commissie en moet als lid van het college ook de goedkeuring krijgen in Straatsburg.

Marathonzitting

De beslissingen zijn gevallen na urenlange vergaderingen. Maandag zaten de leiders 18 uur bij elkaar, dinsdag duurde het ook tot 19 uur voor de beslissing werd bekendgemaakt. De huidige voorzitter van de Raad, Donald Tusk, hield dinsdag eerst nog bilaterale gesprekken om de knoop te ontwarren.