VDAB bereikt nieuwe werkzoekenden te weinig
VDAB zoekt werkzoekenden op het Muntplein (archiefbeeld). Foto: Amaury Michaux
Een kwart van de nieuwe werkzoekenden heeft na een jaar nog geen werk en nam ook niet deel aan begeleiding of opleiding.

Het goede nieuws: driekwart van de werkzoekenden die zich inschreven bij de VDAB in 2016, is een jaar later aan het werk of nam deel aan een opleiding, stage of andere maatregel die hen dichter naar een job kan brengen.

De keerzijde is dat een kwart, ofwel 69.000 mensen, na een jaar nog geen werk had en aan geen enkele maatregel deelnam, zoals een opleiding, een stage, of intensieve begeleiding en bemiddeling, door de VDAB of door een externe organisatie. Het gaat hier om de mensen die zich nieuw inschreven in 2016, en dus niet om langdurig werkzoekenden.

28.000 van die mensen waren na dat jaar ook niet meer ingeschreven bij de VDAB, en verdwenen dus van de radar, richting bijvoorbeeld leefloon, ziekte-uitkering, studie of gewoon weg uit de arbeidsmarkt.

Hiva-onderzoekers Ludo Struyven en Sam Desiere, die de studie maakten in opdracht van Vlaams minister van Werk Philippe Muyters (N-VA) concluderen dat daar nog veel winst te boeken valt. ‘Het is een groep die je niet kunt negeren. De kans op aanwerving is het grootst in het eerste jaar werkloosheid. Als je bovendien de uitkeringen degressief gaat maken, moet je ook zo vroeg mogelijk beginnen te activeren. En we zien dat het aanbod op dit moment nog niet sluitend is.’

Struyven en Desiere onderzochten ook in hoeverre het aanbod van de VDAB, met bijvoorbeeld stages en opleidingen, de meest kwetsbare groepen bereikt. Die groepen kunnen goed gedefinieerd worden. Vroeger gaf men prioriteit aan doelgroepen: zo kon men zich concentreren op bijvoorbeeld laaggeschoolden, jongeren of anderstaligen.

Autobezit
Maar door gebruik te maken van big data kan de VDAB nu ook fijnmaziger werken. Want niet alleen scholing of leeftijd voorspellen of iemand snel en zelfstandig werk kan vinden. Ook zaken als het bezit van een auto of klikgedrag op de website van de VDAB  doen dat.

Zo zijn er heel wat laaggeschoolden die makkelijker werk vinden dan sommige hooggeschoolden. Op basis van een hele waslijst criteria kunnen alle werkzoekenden een score krijgen die hun afstand tot de arbeidsmarkt uitdrukt. Voor het onderzoek berekende de VDAB die score voor elke werkzoekende die zich in 2016 inschreef.

‘Onze analyse heeft aangetoond dat de middengroep vlot bereikt wordt’, zegt Struyven. ‘Maar de beide uiteinden van het spectrum nemen veel minder deel aan acties. Dat de sterkste profielen dat niet doen, is niet erg, zij vinden op eigen kracht werk. Maar ook de groep met de meest complexe noden wordt niet bereikt. Dat zijn vaak mensen die meerdere problematieken combineren, zoals geen goede huisvesting, geen toegang tot vervoer en een gebrekkige kennis van het Nederlands. Daar is er nood aan een persoonlijker aanpak. En ook op het moment dat een werkzoekende wordt uitgeschreven om een andere reden dan werk, is het aan de VDAB om korter op de bal te spelen.’

Reactie VDAB

‘Een deel van die groep is vrij ingeschreven, waardoor we weinig hefbomen hebben, en een ander deel heeft een sterke taalachterstand, waardoor het moeilijk is om hen diepgaand te screenen’, reageert ­Cindy Dewaele, directeur arbeidsmarktbeheer bij VDAB.

‘Sinds de start van het onderzoek hebben we wel nieuwe instrumenten speciaal voor deze groep, bijvoorbeeld wijkwerken, waarbij ze klusjes uitvoeren. We werken sindsdien ook met artificiële intelligentie, die ons toelaat beter in te schatten ­welke groep de meeste ondersteuning nodig heeft.’

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in