Kwibuka, de herdenking van ‘een explosie van haat’ in Rwanda
De herdenkingsvlam zal 100 dagen branden. Foto: REUTERS

De herdenkingsplechtigheid van de Rwandese genocide is begonnen. In Kigali werd een vlam ontstoken die even lang zal branden als de genocide 25 jaar geleden duurde.

De Rwandese president Paul Kagame heeft samen met onder meer Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker de herdenkingsvlam ontstoken voor de 25ste verjaardag de genocide in Rwanda. De fakkels werden hen aangereikt door Rwandese jongeren, allemaal 25 jaar oud. De vlam zal de komende 100 dagen branden, net zo lang als de genocide in 1994 duurde.

De herdenking vindt plaats aan het Gisozi Memorial Centre, op een van de heuvels rond de hoofdstad Kigali, waar zo’n 250.000 slachtoffers van de volkerenmoord begraven liggen. Bij de Rwandese genocide kwamen op drie maanden tijd meer dan 800.000 mensen om het leven. De herdenking heet officieel ‘Kwibuka 25’. Kwibuka betekent ‘herinner’ in het Kinyarwanda, de nationale taal van Rwanda.

Op de plechtigheid zijn tal van Afrikaanse leiders, zoals de presidenten van Tsjaad, Congo, Djibouti, maar ook premier Charles Michel (MR). Naast de plechtigheden van vandaag, zal Michel maandag ook deelnemen aan de herdenking in het Belgian Memorial Centre van Camp Kigali. Op 7 april 1994 werden tien Belgische para’s vermoord. Ze moesten de Rwandese eerste minister Agathe Uwilingiyimana, een gematigde Hutu, beschermen.

Het Belgische 'deel van de verantwoordelijkheid'

Als een onmiddellijk reactie trok België zijn troepen die deelnamen aan de VN-vredesmissie terug uit het land en pleitte ook voor de terugtrekking van andere VN-Blauwhelmen. De gruwelijkheden kwamen daarna pas echt voluit op gang. De dood van de para’s zadelde ons land ook op met een militair trauma dat jarenlang woog op het defensiebeleid. Belgische militairen inzetten bij risicovolle missies was jarenlang taboe.

In zijn toespraak zei Michel dat 'de genocide ook een mislukking van de internationale gemeenschap was'. 'Zij heeft het niet kunnen voorzien, heeft het niet kunnen verhinderen en heeft het niet kunnen stoppen. Ik sta hier voor u, in naam van een land dat zijn deel van de verantwoordlijkheid op zich wil nemen.'

'Explosie van haat'

Minister van Buitenlandse Zaken en Defensie Didier Reynders (MR) deelde zijn medeleven via een videoboodschap op Twitter. ‘Ik denk aan de slachtoffers en aan zij die probeerden om de wreedheden tegen te gaan. Mijn gedachten gaan uit naar de tien para’s die gestorven zijn voor de vrede, in een explosie van haat, en aan alle Belgen die zijn omgekomen.’

In Brussel vond vandaag een herdenking plaats van de 252 gevallen soldaten sinds 1945, waaronder dus ook de 10 para’s die het leven lieten in Rwanda. Koning Filip legde een krans neer aan het Graf van de Onbekende Soldaat en er werd een minuut stilte gehouden.